Babagan Ngelmu Mahkutoromo
Wahyu Makutharama.
ASTA BRATA
.
Tanda-Tanda Pemimpin Ketiban Wahyu Keprabon
Ndaru dan Wahyu Keprabon
.
Nuwun
engdinten puniko kawulo bade medar salah sawijine sejarah babakan
kawaskian Islam Kejawen
engkang
sampun di puntuurun aken wiwit siyen kalih poro pujonggo lan poro brahmono.
Inggih
piniko babakan semedi utawi yoga brata.
Wejangan
ipun poro guru lan Brahmono yen ade meruhi kejaten, siro kudu iso kanguwasani
asto broto
Kang
sinebut : bumi, angin, samudro, condro, suryo, angkoso, dahono, lan kariko.
Sedanten
niku wau perlambang wujud sangking Bathoro enkang wonten pewayangan Jawi, kang
sampun ceto perlambangan ipun.
1.
Bathoro Wisnu kang nggadahi watak bumi.
2.
Bathoro Bayu kang nggadahi watak angin
3.
Sahyang Baruno kang ngadahi watak samudro (banyu)
4.
Bethari Ratih kang duweni watak condro (bulan)
5.
Sangyang Bathoro Suryo kang duweni watak serengenge
6.
Bathoro indro kang duweni watak angkoso
7.
Bathoro Brohmo kang duweni watak dahono (geni)
8.
Sangyang Bathoro Ismoyo kang duweni watak kartiko (lintang)
Mongo
sami-sami dipun penggalih babakan carios purwo ringgit pewayangan puniko mugi saget dados
kautaman anggene kito bade wineruh marang kasejatosane gesang minuju Kawulaning Gusti.
1.
Watak bumi. Kang gadahi sipat sabar kang tanpo umpowo
senajan kito paculi, kito garu di idek-idek dhalah dadekaken kesuburan arang
tetanduran, malah kolowangsane menehi kang dipun kandut bumi. Tanpo biso entek
tanpo sopowae tanpo pilih kasih.
2.
Maruto (angin). Duweni sipat mrasuk sak anane papan
oraono kang diselaki gak peduli resik utowo reget, mulo iku manungso kudu biso
nempatake dek endi wae papane.
3.
Samudro. Kang duweni adil lan legowo ora duweni watak
menange dewe lan duweni watak rukun sak wernaning mahluk, samudro senajan dipun
pisah ajal pulih maleh.
4.
Candra (bulan). Cahyone ingkang lembut menehi pepadang
marang donyo sakisine, kanthi roso seneng lan tentrem, kang numbuhake roso resno
lan asih.
5.
Suryo (srengenge). Biso menehi pepadang kekuatan dayo
kanthi roto, marang donyo saisine.
6.
Angkoso (langit). Iso menehi pengayoman sak wernane
mahluk tanpo pilih kasih lan ugo menehi keadilan.
7.
Dahono (geni). Kang gadahi sipat nglebur utawi mbrasto
anggkoro.
8.
Kariko (bintang). Kang gadahi sipat toto lan tertib ugo
tangguh rampang guyah lan biso ngibur marang kang nandang loro.
Yo
mengkono iku kang diduwen manungso kang sinebat kawulaning Gusti.
Ngelmu Kaweruh Jawi
Nuwun
engdinten puniko penulis Imajiner Nuswantoro bade medar salah sawijine sejarah babakan
kawaskitan Islam kejawen
engkang
sampun di puntuurun aken wiwit siyen kalih poro pujonggo lan poro Brahmono.
Inggih
piniko babakan semedi utawi Yoga Brata.
Wejangan
ipun poro guru lan Brahmono yen ade meruhi kejaten, siro kudu iso kanguwasani
asto broto
Kang
sinebut : bumi, angin, samudro, condro, suryo, angkoso, dahono, lan kariko.
Sedanten
niku wau perlamban wujud sangking batoro enkang wonten pewayangan Jawi, kang
sampun ceto perlabangan ipun.
1.
Batara wisnu kang nggadahi watak bumi.
2.
Batara bayu kang nggadahi watak angin
3.
Sahyang baruno kang ngadahi watak samudro (banyu)
4.
Betari ratih kang duweni watak condro (bulan)
5.
Sangyang batoro suryo kang duweni watak serengenge
6.
Batoro indro kang duweni watak angkoso
7.
Batoro brohmo kang duweni watak dahono (geni)
8.
Sangyang batoro ismoyo kang duweni watak kartiko(lintang)
Mongo
sami sami dipun penggalih babakan wewaak pewayangan puniko mui saget dados
kautaman anggene kio bade wineruh maran kasejatosane gesang minuju kawulaning Gusti.
1.
Watak bumi. Kang gadahi sifat sabar kang tanpo umpowo
senajan kito paculi, kito garu di idek-idek alah dadekaken kesuburan arang
tetanduran, malah kolowangsane menehi kangdipun kandut bumi. Tanpo biso entek
tanpo sopowae tanpo pilih kasih.
2.
Maruto (angin). Duweni sifat mrasuk sak anane papan
oraono kang diselaki gak peduli resik utowo reget.mulo iku manunso kudu biso
nempatake dek endi wae papane.
3.
Samudro. Kangduweni adil lan legowo oraduweni watak
menane dewe lan duweni waak rukun sakwernaning mahluk, samudro senajan dipun
pisah ahal pulih maneh.
4.
Candra (bulan). Cahyonen kan lemut menehi pepadang
marang donyo sakisine, kanti roso seneng lan tentrem,kang numbuh ake roso resno
lan asih.
5.
Suryo (serngenge). Biso menehi pepadang kekuatan dayo
kanti roto, marang donyo sai isine.
6.
Angkoso (langit). Iso menehi pengayoan sak wernane
mahluk tanpo pilih kasih lanugo menehi keadilan.
7.
Dahono (geni). Kanggadahi siffat ngeleur utawi mbrasto
anggkoro.
8.
Kariko (binang). Kanggadahi sifat toto lan tertib ugo
tangguh raampang guyah lan biso ngibur marang kangnandang loro.
Yo
mengkono iku kang diduwen manungso kang sinebat kawulaning Gusti.
Kesimpulan Wahyu Makutharama (Babagan Ngelmu Mahkutoromo) :
Wahyu Makutharama adalah sebuah lakon atau cerita dalam tradisi wayang kulit Jawa yang memuat tentang pengetahuan spiritual, kebijaksanaan, dan budi pekerti luhur bagi seorang pemimpin. Inti dari kisah ini adalah penurunan ajaran falsafah kepemimpinan yang dikenal sebagai Hasta Bratha.
Secara harfiah, "Wahyu" berarti petunjuk atau anugerah ilahi, "Makutha" berarti mahkota, dan "Rama" merujuk pada tokoh Sri Rama. Lakon ini menceritakan perjalanan para tokoh pewayangan (termasuk Arjuna dan para tokoh Kurawa) yang saling bersaing untuk mendapatkan keilmuan dan legitimasi kepemimpinan tertinggi.
Ajaran Utama: Hasta Bratha
Falsafah kepemimpinan Hasta Bratha bersumber pada sifat dan watak dari delapan unsur alam, yaitu:
1. Matahari (Surya): Memberikan energi, sarana kehidupan, dan menerangi seluruh dunia secara adil tanpa pilih kasih.
2. Bulan (Chandra): Memberikan penerangan di kegelapan dan memancarkan keindahan yang menenteraman hati rakyat.
3. Bintang (Kartika): Menjadi pedoman arah (kompas), tetap kokoh pada tempatnya, dan menjadi teladan.
4. Angin (Maruta): Senantiasa bergerak, ada di mana-mana, dan mampu menyelami serta memahami kondisi rakyat paling bawah.
5 Mendung (Awang-awang): Menakutkan dari luar tetapi bersiap mencurahkan air hujan yang menyuburkan dan membawa kemakmuran.
6. Api (Agni): Tegas, adil, bertindak tanpa ragu, dan mampu menghancurkan segala bentuk kebatilan.
7. Samudra (Baruna): Berjiwa luas, sanggup menampung segala keluh kesah, aduan, serta bersikap pemaaf.
8. Bumi (Bantala): Kokoh, suci, kokoh menopang, serta senantiasa memberi makan dan kehidupan bagi semua makhluk.
Lakon ini sangat populer dipentaskan dalam berbagai acara formal maupun kebudayaan karena nilainya yang sangat relevan untuk pendidikan karakter kepemimpinan modern.
Imajiner Nuswantoro



