KIDUNG RSI YADNYA

0

 KIDUNG RSI YADNYA



Imajiner Nuswantoro



Kidung Rsi Yadnya adalah nyanyian suci keagamaan Hindu Bali yang dilantunkan khusus saat upacara Rsi Yadnya (persembahan tulus kepada orang suci, pandita, atau sulinggih). Kidung ini berisi doa penghormatan, permohonan restu, serta pujian agar upacara berjalan lancar. Kidung sakral ini diiringi dengan tetabuhan dan sesajen. 

Secara umum, kidung untuk persembahan ini dapat berupa pemujaan kepada manifestasi Tuhan (seperti Kidung Dewa Yadnya) atau kidung khusus untuk memuliakan orang suci seperti Kidung Dwijendra Tatwa. Tembang yang sering dilantunkan meliputi Kidung Wargasari, Pupuh Sinom, atau Pupuh Ginada dengan lirik yang disesuaikan untuk memohon berkah spiritual. 

Lantunan puji-pujian ini biasanya dapat ditemukan dan dipelajari melalui literatur kitab suci agama Hindu atau referensi Dharmagita.


Kidung Rsi Yadnya adalah nyanyian suci keagamaan (Sekar Madya) yang khusus ditembangkan untuk mengiringi jalannya upacara Rsi Yadnya dalam agama Hindu di Bali. Upacara Rsi Yadnya merupakan persembahan suci yang tulus ikhlas yang ditujukan kepada para Rsi, guru, dan orang suci (seperti Sulinggih, Pedanda, Pemangku) atas jasa-jasa mereka dalam menuntun umat kerohanian. 

Lantunan kidung ini berfungsi untuk membangun suasana yang hening, sakral, dan memperkuat vibrasi kesucian selama ritual berlangsung. 


Jenis Kidung Berdasarkan Tahapan Upacara

Penggunaan teks kidung tidak boleh dilakukan sembarangan karena disesuaikan secara spesifik dengan urutan atau jenis prosesi upacara : 

1. Upacara Rsi Bojana

Upacara penghormatan dan pemberian hidangan suci kepada para pendeta/orang suci. Kidung yang umumnya digunakan meliputi: 

- Wilet Mayura (Panawa): Tembang berlaras pelog yang paling sering digunakan.

- Bramara Sangupati: Kidung pelengkap untuk menghormati kedatangan orang suci.

- Palu Gangsa: Nyanyian pengiring ritual penyucian.

- Mayura Bawak (Pawarah Rsi Manu): Tembang yang memuat ajaran spiritual dari teks hukum Manu.

- Jayendria: Kidung suci berlaras pelog saih pitu.

- Dang Hyang Astapaka Stawa: Lagu pujian khusus untuk menghormati Dang Hyang Astapaka. 


2. Upacara Diksa (Pewintenan Sulinggih)

Upacara penyucian diri tingkat tinggi bagi seseorang yang akan lahir kembali secara spiritual menjadi seorang Sulinggih (Pendeta).

- Rara Wangi: Kidung utama yang wajib ditembangkan saat prosesi penobatan atau penyucian calon diksita.

- Kawitan Wasi Sawit: Nyanyian sakral yang menuntun nilai-nilai Sewa Dharma (pengabdian keagamaan). 


Karakteristik dan Makna Sastra

Setiap teks Kidung Rsi Yadnya memiliki ciri khas tersendiri yang membedakannya dari kidung panca yadnya lainnya: 

- Isi Kandungan: Memuat ajaran filsafat hidup keagamaan, tata krama berguru (Aguru-guru), serta doa keselamatan untuk ketenteraman alam semesta. 

- Sistem Nada: Mayoritas menggunakan Laras Pelog (terutama pelog saih pitu) yang menghasilkan melodi agung, tenang, sekaligus berwibawa. 

- Pelestarian: Ajaran sastra vokal ini dipelajari dan diwariskan secara turun-temurun melalui tradisi Dharmagita (seni membaca/menyanyikan sloka dan kidung suci).




RIKALA MADWIJATI

RARA WANGI


1. Nihan polahing sang tatas wiku,

Nawang bhumi langit

Dija ento warangané

Punika tegakan wiku

Wulan surya lawan wintang

Sampun kawasne ring langit

Endi pamating ipun

Mwang riuriping banyu asri.



RIKALA MADWIJATI

DEMUNG RANGKESARI


1. Kunang sangerapi moksa jagatditha

Tan hentya ring Kabrahmacarya

Nimitaning rahayu

Pradnya sira prakerthi

Kadyangganing angsa

Wruh umilihi sangu

Asing suklani tineda

Amoga ya wredhéng hurip

Tanalyanika dharmasastra

Langgeng hurip ya swara nyuluh


2. Carmini sarira ragati mahardhika

Widya tan awidya

Sadiana ngruci tutur

Tanggap ring pradnya prekawi

Suguna ri kawekasan

Ring kawongani jugul

Prayascita pataka

Sidha klésaning runtik

Nirdosa nir wighna

Mukténg urip rahayu dirgahayuh


3. Ndah yéki ujaranang aji

Sarjawa dosa mangguh

Dama raga sulaksana

Dharma satya dana herih

Mwang tapa dharatih iku

Ksama tan titiksana

Mwang yadnya anasuya

Mangka wistaraning aji

Iniwaningati wus

Rwa welas kwéh ipun


4. Sang wruhing upaya sandhi catur jnana

Dirotsaha tan papihutang

Suka né ring yadnya ayu

Tan kawaséng manah brangti

Yadin cinédaning wang

Déning gineng dharma tuhu

Juga tan bangga bogan

Yadin sira pinuji

Santosa pratidina

Suksmang aji né karungu



RIKALA RSI BOJANA

WIRAMA ASWALALITA


1. Sira sang awéh sudana risirang dana dipa pasungnya nisphala tika

Ikang awuwus wareg sungana bojana tisaya nisphalanya marika

Kadi hudaning samudra papadanya nisphala hilang banyunya mapahit

Ikang upakra katrini taman prayoga pada nisphala ywa tulada


2. Tan hana sudharma manglewihani kasatyan usiran tekap para jana

Tan hana kawah manglewihani rikangmrta tilarakenekang alinyok

Hyanganala suryacandrayama bayu satya sira saksyaning tri bhuwana

Maran inamaskara hyang isanekanang bhuwana matya satya wacana



RIKALA RSI BOJANA

PUPUH BHRAMARA


1. Wiwékan sang mawéh dana

Tan sangkaning prih pamuji

Miwah tan sangkaning bangga

Mangda jati nulus kalis

Saking manah lascarya

Duaning gunan arta iku

Padanayang lan puponin


2. Pawéwéhé né utama

Tan saking akéh akidik

Yadin abedik pedana

Sida pacang mawoh utami

Yan mangene kesaratang

dyastun akéh tan paunduk

Sinah tan paguna wyakti


3. Réh tan ada kanerakan

Né langkungan ring puniki

Sang rawuh banget nyaratang

Kalud manuju idemit

Né sida nasti kaucap

Pada papa nraka ipun

Sareng sang mangrawos dehi



GEGURITAN INDIK RSI YADNYA

PUPUH GINANTI


1. Unteng Rsi yadnya katur

suksma bhakti ring sang resi

Ida ngicén kaweruhan

medana punia jati

swadarma umat ring jagat

mantuk maring sang sulinggih


2. Madwijati né kawuwus

utawi madiksa yukti

munggah saking walaka

dados Ida sang sulinggih

né patut guru nabénya

gelar malih keicénin


3. Swadarma Ida sang putus

adi guru loka niti

mamuja marep ring purwa

Siwa raditya kaésti

nunas rahayu ring Ida

mangda landuh jagat sami



RIKALA MADWIJATI

PUPUH SINOM


1. Yéning Ida sang Brahmana

Piagemé kasungkemin

Yogya melajah mahoma

Patut mapawéwéh malih

Paica aturan luwih

Seneng masucian laut

Ngajah lan dados nayaka

Sang mahoma lan samadi

Yogya kayun

Nampén paica haturan


2. Bratan  Ida sang Brahmana

Roras katahnya sujati

Bacakan ipun punika

Dharma Satya Tapa Hrih

Wimatsaritwa Drthi

Titiksa lan dana milu

Dama miwah Anusaya

Ksama taler menyarengin

Jangkep sampun

Babratan sang Brahmana



RIKALA RSI BOJANA

PUPUH SEMARANDANA


1. Padéwasan sané becik

Kala medana punia

Pengawit suryané ngalérang

Né mwasta daksinayana

Miwah kalaning ngelodang

Pengawit surya puniku

Né mwasta utara yana


2. Sada sitimuka malih

surya bulané kepangan

manut sarasamuscaya

déwasané mahotama

déwasa madana punia

yan sida antuk manuwut

banget luwih pikolihnya


3. Patutnya masih ingenin

Kalaning mawéh pedana

Duwaning tan ja sabarang

Sang patut wéwéh pedana

Yan iwang antuk niwakang

Mingkin ring sang tan sadhu

Padanané tan paguna





Imajiner Nuswantoro



Post a Comment

0Comments
Post a Comment (0)