Eling Dhumateng Sangkan Paraning Dumadi

Eling Dhumateng Sangkan Paraning Dumadi

 

 

 

Eling dhumatêng sangkan paraning dumadi tegesé ngerti asalé saka ngendi, dadi ngerti mulih menyang ngendi.

 

Eling dhumatêng sangkan paraning dumadi tegesé ngerti asalé saka ngendi, dadi ngerti mulih menyang ngendi.

 

Sangkan paraning dumadi mujudake ungkapan Jawa kang nerangake asal-usule manungsa. Ungkapan menika gadhah ancas kangge nuntun manungsa supados langkung akrab kaliyan Gusti.

 

Secara harfiah, istilah sangkan paraning dumadi bisa kaperang dadi rong makna, yaiku sangkaning dumadi kang nduweni teges asal-usul ciptaning urip lan paraning dumadi kang ateges tujuan akhir urip.

 

Metik buku tasawuf anggitanipun Syekh Siti Jenar, anggitanipun Dr. M. Afif Anshori (2022), konsep iki asale saka ajaran Syekh Siti Jenar. Miturut konsep esoterisisme Jawa, konsep penciptaan alam semesta iki asale saka awang-awang suwung utawa langit kosong.

 

Wonten ing piwulang tasawuf, konsep menika asring dipungayutaken kaliyan dhasar agami Islam. Supaya luwih paham, pirsani andharan jangkepe konsep sangkan paraning dumadi ing artikel sabanjure.

 

 

Piwulang Sangkan Paraning Dumadi

Tegesipun awang-awang suwung wonten ing konsep penciptaan alam semesta inggih menika bumi asalipun saking langit ingkang kosong. Nalika semana ora ana barang lan makhluk kang katitahake, kajaba mung Allah SWT.

Konsep sangkan paraning dumadi mulangake babagan asal-usul manungsa lan kabeh makhluk urip ing bumi iki. Kados ingkang dipunandharaken wonten ing kitab Menaninlaw Sang Kyai anggitanipun Nur Wakhid (2016), asalipun saking Allah SWT.

 

Ing tembang mijil, katrangan babagan konsep iki wis kaping pirang-pirang ditembangake dening para Sunan.

 

Iki contone Tembang Mijil :

 

Ahadiyat durung nana wiji

Kang dihin mung Allah

Dzat jumeneng klawan pribadine

Awang-uwung alam sunyaruri

Nang ning unong uning

Nang nung ning nong ning gung

Aksara Jawanipun :

 ꦄꦲꦣꦶꦪꦠ꧀ꦝꦸꦫꦸꦁꦤꦤꦮꦶꦗꦶ

ꦏꦁꦣꦶꦲꦶꦤ꧀ꦩꦸꦁꦄꦭ꧀ꦭꦃ

ꦣ꧀ꦗ꦳ꦠ꧀ꦗꦸꦩꦼꦤꦼꦁꦏ꧀ꦭꦮꦤ꧀ꦥꦿꦶꦧꦣꦶꦤꦺ

ꦄꦮꦁꦈꦮꦸꦁꦄꦭꦩ꧀ꦱꦸꦚꦫꦸꦫꦶ

ꦤꦁꦤꦶꦁꦈꦤꦺꦴꦁꦈꦤꦶꦁ

ꦤꦁꦤꦸꦁꦤꦶꦁꦤꦺꦴꦁꦤꦶꦁꦒꦸꦁ

Tegesipun tembang mijil, nalika jaman ahadiyat, inggih punika nalika ing alam semesta boten wonten, Allah SWT sampun wonten. Allah iku mungsuh pribadi utawa bisa ngadeg karo Dzat dhewe.

Pramila saged dipunmangertosi bilih asal usulipun manungsa punika saking Allah SWT. Banjur mung marang Panjenengane kita bakal bali. Wonten ing surat Al-Baqarah ayat 46 Allah SWT ngendika ingkang tegesipun :

الَّذِيۡنَ يَظُنُّوۡنَ اَنَّهُمۡ مُّلٰقُوۡا رَبِّهِمۡ وَاَنَّهُمۡ اِلَيۡهِ رٰجِعُوۡنَ

Allaziina yazunnuuna annahum mulaaquu Rabbihim wa annahum ilaihi raaji'uun

Artosipun :

(yaiku) wong-wong kang padha iman yen bakal ketemu Pangerane, lan bakal bali marang Panjenengane.

Tafsiripun :

Lan nyuwun pitulungan marang Allah kanthi sabar, kanthi tetep istiqomah lan tetep istiqomah, lan ngedohi panggodha nalika ngadhepi perkara kang angel, lan uga kanthi nindakake shalat. Lan shalat iku pancen angel banget, kajaba wong-wong sing asor lan pasrahake atine marang Allah. Wong-wong iku wong-wong kang padha percaya yen bakal ketemu karo Pangerane, lan bakal bali marang Panjenengane.

 

Tiyang ingkang ikhlas temen-temen pitados bilih piyambakipun mesthi badhe wangsul dhateng Allah lan nemoni Panjenenganipun ing akherat, ing kana sedaya amalipun manungsa badhe dipuntliti, saha saben tiyang badhe pikantuk ganjaran saking sedaya tumindak ingkang sampun dipuntindakaken nalika wonten ing donya. Adhedhasar kapercayan kasebut, dheweke bakal tansah manut marang aturane Gusti lan sregep nindakake ibadah lan tumindak becik.

 

Ing piwulang Jawa, sangkan paraning dumadi nduweni tujuwan kanggo nuntun manungsa supaya luwih ngerti Gusti. Cara kanggo nindakake iki yaiku kanthi nglacak aliran utawa dalan uripe dhewe.

 

Manungsa kudu ngupaya, ngakoni, ngapresiasi lan mujudake asal-usule urip nganti tekan tujuan uripe ketemu karo Gusti kang nitahake.

 

Konsep sangkan paraning dumadi iku raket banget karo pungkasaning urip manungsa kanggo bali marang Gusti Kang Maha Kuwasa. Satemah ing ngaurip donya kudu nyedhaki nilai-nilai luhur kang jumbuh karo aqidah Islam.

 

Intine, kabeh makhluk kalebu manungsa bakal bali menyang Allah SWT. Awit saking punika, dipun anjuraken supados kita sami nyiapaken dhiri kanthi nindakaken amal soleh lan nebihi tumindak maksiat.

 

Sangkan paraning dumadi bisa mulang manungsa bab asal-usul lan panggonan bali. Dadi, wong bali menyang Bali muleh marang muleh mulane utawa bali menyang panggonan asale kanthi kahanan sing aman, slamet, lancar lan khusnul khatimah.

 

 

 

Imajiner Nuswantoro