SULUK DUMUNUNG ING TOYA (Anggitan-dalem Ingkang Sinuhun Kangjeng Susuhunan Pakubuwana kaping IV) ꦱꦸꦭꦸꦏ꧀ꦝꦸꦩꦸꦤꦸꦁꦆꦁꦠꦺꦴꦪ ꧋(ꦄꦁꦒꦶꦠꦤ꧀ꦝꦊꦩ꧀ꦆꦁꦏꦁꦱꦶꦤꦸꦲꦸꦤ꧀ꦏꦁꦗꦺꦁꦱꦸꦱꦸꦲꦸꦤꦤ꧀ꦥꦏꦸꦧꦸꦮꦤꦏꦥꦶꦁ꧇꧔꧇)

0

 SULUK DUMUNUNG ING TOYA

(Anggitan-dalem Ingkang Sinuhun Kangjeng Susuhunan Pakubuwana kaping IV)

ꦱꦸꦭꦸꦏ꧀ꦝꦸꦩꦸꦤꦸꦁꦆꦁꦠꦺꦴꦪ

꧋(ꦄꦁꦒꦶꦠꦤ꧀ꦝꦊꦩ꧀ꦆꦁꦏꦁꦱꦶꦤꦸꦲꦸꦤ꧀ꦏꦁꦗꦺꦁꦱꦸꦱꦸꦲꦸꦤꦤ꧀ꦥꦏꦸꦧꦸꦮꦤꦏꦥꦶꦁ꧇꧔꧇)



Imajiner Nuswantoro


Sri Susuhunan Pakubuwana IV adalah raja ketiga Kasunanan Surakarta yang memerintah dari tahun 1788 hingga 1820. 


Biografi Singkat

- Nama Asli: Raden Mas Subadya (atau Raden Mas Gusti Subadaya).

- Lahir dan Wafat: Lahir 2 September 1768 dan wafat 2 Oktober 1820 di Surakarta.

- Julukan: Dikenal sebagai Sunan Bagus karena naik takhta pada usia muda (20 tahun) dan memiliki paras yang tampan. 


Kebijakan dan Peristiwa Penting

- Pendekatan Keagamaan: Merupakan pemimpin yang taat dan membawa para ulama serta jaringan pesantren masuk ke dalam struktur penasihat istana untuk memperkuat basis politik dan spiritual keraton. 

- Peristiwa Pakepung (1790): Kebijakannya yang anti-kolonial dan upaya melepaskan diri dari pengaruh VOC memicu kekhawatiran Belanda. Hal ini berujung pada pengepungan Keraton Surakarta oleh aliansi VOC, Kasultanan Yogyakarta (Hamengkubuwono I), dan Mangkunegaran (Mangkunegara I) pada November 1790


Suluk Dumunung ing Toya adalah naskah suluk Jawa berbentuk tembang macapat (sekar Durma) yang memuat ajaran tentang hakikat air (banyu atau toya) yang berjumlah 13 perkara dalam diri manusia. 


Rincian 13 Macam Air (Toya Telulas)

Berdasarkan teks suluk tersebut, berikut adalah rincian 13 jenis air beserta manifestasinya pada diri manusia:

1. Banyu Batin: Menjadi rupa atau wujud fisik.

2. Banyu Layat: Menjadi napas.

3. Toya Cara: Menjadi sumber hidup (urip).

4. Toya Wilayat: Menjadi suara.

5. Toya Dat: Menjadi kekuatan atau kekuasaan (pangwasa).

6. Mani (Tirta): Menjadi budi.

7. Banyu Mukinat Wening: Menjadi ucapan/perkataan.

8. Toya Maniyat: Menjadi indra penciuman (pangambun).

9. Toya Mandiku: Menjadi indra pendengaran (pangrungu).

10. Toya... (Padas/sadasa): Bagian dari penyusun indra dan kesadaran tubuh.

11 – 13. Kelanjutan hitungan rincian air batin yang mencakup unsur-unsur hidup, rasa, dan cipta dalam tradisi mikrokosmos (Jawa: buwoono alit).



SULUK DUMUNUNG ING TOYA

Anggitan-dalem Ingkang Sinuhun Kangjeng Susuhunan Pakubuwana kaping IV. 


SEKAR DURMA : 6 pada ; 

1. Kawruhana banyu telulas prakara, den wruh sawiji-wiji, kang 

dhingin punika, banyu batin wastanya, kang dadi rupa 

puniki,ping kalihira, banyu layat puniki. 


2. Banyu layat kang dadi napas punika, kaping tigane enggih, toya 

cara rannya, dadi urip kewala, ping sakawan ponang / warih, 

toya wilayat, dadi swara puniki. 


3. Kaping lima toya dat westane ika, dadi pangwasa nenggih, 

kaping nem punika, mani westaning tirta, kang dadi budi puniki, 

pipitunira, banyu mukinat wening. 


4. Gih puniku kang dadi pangucapira, kaping wolune nenggih,  kang toya maniyat, dadi pangambunira,kaping sanga ponang warih, mandiku rannya, dadi pangrungu iki. 


5. Ping sadasa puniku wastaning toya, manikem ingkang warih, 

kang dadi paningal, toya kaping sawelas, iradat westaning 

warih, kang dadi rasa, kaping rolas winarni. 


6. Banyu mursal puniku araning toya, dadi cahya nelahi, malih 

kang winarna,jangkepe tigawelas, toya matek ingkang nami,

 toya punika, dadi kaketek iki. 

Kapethik saking Serat suluk jaman karaton-dalem ing surakarta.




Suluk Dumunung Ing Toya

Anggitan-dalem Ingkang Sinuhun Kangjeng Susuhunan Pakubuwana kaping IV.



D U R M A


1. Kawruhana banyu telulas prakara, den wruh sawiji-wiji, kang dhingin punika,  banyu batin wastanya,   kang dadi rupa puniki,ping kalihira, banyu layat puniki.


2. Banyu layat kang dadi napas punika, kaping tigane enggih, toya cara rannya, dadi urip kewala, ping sakawan ponang / warih, toya wilayat, dadi swara puniki.


3. Kaping lima toya dat westane ika, dadi pangwasa nenggih, kaping nem punika, mani westaning tirta, kang dadi budi puniki, pipitunira, banyu mukinat wening.


4. Gih puniku kang dadi pangucapira,   kaping wolune nenggih, kang toya maniyat, dadi pangambunira,kaping sanga ponang warih, mandiku rannya, dadi pangrungu iki.


5. Ping sadasa puniku wastaning toya,   manikem ingkang warih, kang dadi paningal, toya kaping sawelas,      iradat westaning warih, kang dadi rasa, kaping rolas winarni.


6. Banyu mursal puniku araning toya, dadi cahya nelahi, malih kang winarna,jangkepe tigawelas, toya matek ingkang nami,  toya punika, dadi kaketek iki.


Kapethik saking Serat suluk jaman karaton-dalem ing surakarta.





Imajiner Nuswantoro 



Posting Komentar

0Komentar
Posting Komentar (0)