Semar
Semar adalah putra Sanghyang Tunggal dan Dewi Wiranti.
Semar mempunyai dua saudara yaitu sanghyang antaga (Togog) dan sanghyang manikmaya (Batara guru).
Tiga bersaudara itu berasal dari telur yang bercahaya
Ketika dipuja oleh sanghyang tunggal telur itu pecah kulitnya menjadi togog putihnya menjadi semar dan kuning telurnya menjadi Batara guru.
Pada waktu masih di kahyangan semar bernama sanghyang Ismaya dan mempunyai istri bernama Dewi Kanastri berputra sepuluh yaitu :
Sanghyang Bongkokan, Temboro, Kuwera, Wrehaspati, Siwah, Surya, Candra, Yamadipati, Kamajaya dan Darmanastiti.
Sebutan lain Semar adalah Saronsari, Ki lurah Badranaya, Nayantaka, Puntaprasanta, Janggan Amarasanta, Bojagati, Wong Boga Sampin dan Ismaya.
Semar bertempat tinggal di Karang kadempel, dengan nama semar badranaya,dan mengangkat anak tiga orang yaitu Gareng, Petruk, dan Bagong.
Semar, gareng, petruk dan bagong di sebut Punakawan yang mempunyai arti teman yang setia / tuhu.
SEMAR (Kaserat Basa Jawi)
ꦱꦼꦩꦂ (ꦏꦱꦺꦫꦠ꧀ꦧꦱꦗꦮꦶ)
Semar ing jagad pewayangan iku minangka riptan (ciptaan) pujangga Jawa.
Semar duwe wewujudan kang aneh kaya simbule jagad.
Awake bunder kaya sasmitane bumi, papane manungsa saisine.
Semar tansah mesem, nanging netrane ngalentrih (sayu), minangka gegambaran seneng klawan susah.
Pasuryan katon tuwa, nanging rambute kuncung kaya bocah cilik, minangka simbul tuwa lan anom.
Tata lair uga mbingungake amarga kaya Jalu, nanging kasinungan Payudara kayadene wanodya.
Minangka gegambaran jagad kang sarwa ewuh.
Semar minangka panjelmane Dewa kang ngejawantah, namur laku ing ngarcapada minangka simbul antarane panguwasa lan kawula.
Ana ing naskah "SASTRAKANDHA", panguwasa Kayangan sang Nurasa duwe anak cacah 2 :
1. Sangyang Tunggal.
2. Sangyang Wenang.
Sangyang Tunggal rupane elek lan Sangyang Wenang rupane bagus.
Kayangan diwarisake marang Sangyang Wenang banjur tumurun kawarisake marang Bathara Guru (anake sangyang Wenang).
Dene Sangyang Tunggal amung dhapuk minangka Batur (abdi).
Ana ing naskah "PURWAKANDHA" ;
Sangyang Tunggal duwe anak cacah 4 (papat) :
1. Bathara Puguh.
2. Bathara Punggung.
3. Bathara Manan.
4. Bathara Samba.
Sawijining dina ana kabar yen KAYANGAN arep diwarisake marang Bathara Samba. Liyane ora trima, banjur Bathara Samba arep diculik lan dipateni.
Nanging konangan, katelune banjur disumpah (dikutuk) supaya rupane malih elek.
Bathara Puguh disumpah dadi TOGOG.
Bathara Punggung dadi SEMAR.
Bathara Manan oleh ampunan amarga mung ela elu, diwenehi gelar "NARADA", dadi penasehate Bathara Guru.
Ing Naskah "PURWACARITA" , dicritaake yen Sangyang Tunggal duwe Bojo Dewi Rekathawati.
Nalika Dewi nglairake wujude ora Jabang Bayi, nanging wujud "ENDHOG".
Sangyang tunggal nesu, endhog banjur dibanting pecah dadi telu :
1. Wujud Cangkang
2. Wujud putihe endhog.
3. Wujud kuninge endhog.
Katelune malih wujud dadi Lanang kabeh :
1. Dijenengi Antaga.
2. Dijenengi Ismaya.
3. Dijenengi Manikmaya.
Ing sawijining wektu, Antaga padu rebutan warisan Kayangan karo Ismaya.
Adu kasekten MANGAN GUNUNG.
Antaga ora sranta, gunung diuntal sepisan, nanging nemu kacilakan.
Cangkeme suwek mripate Mlolo.
Ismaya olehe mangan gunung, sithik mbaka sithik, gunung kasil pindhah neng wetenge Ismaya nganti bunder kaya gunung.
Ngerti anake loro padha padudon, Sangyang Tunggal Nesu amarga anake loro padha srakah.
Lorone banjur ditundhung lunga saka Kayangan.
Sing cangkeme suwek dijenengke Togog, sing sijine Semar.
Aksara Jawanipun :
꧋ꦱꦼꦩꦂꦆꦁꦗꦒꦣ꧀ꦥꦼꦮꦪꦔꦤ꧀ꦆꦏꦸꦩꦶꦤꦁꦏꦫꦶꦥ꧀ꦠꦤ꧀(ꦕꦶꦥ꧀ꦠꦄꦤ꧀)ꦥꦸꦗꦁꦒꦗꦮ꧉
꧋ꦱꦼꦩꦂꦣꦸꦮꦺꦮꦼꦮꦸꦗꦸꦣꦤ꧀ꦏꦁꦄꦤꦺꦃꦏꦪꦱꦶꦩ꧀ꦧꦸꦭꦺꦗꦒꦣ꧀꧈
꧋ꦄꦮꦏꦺꦧꦸꦤ꧀ꦝꦺꦂꦏꦪꦱꦱ꧀ꦩꦶꦠꦤꦺꦧꦸꦩꦶ꧈ꦥꦥꦤꦺꦩꦤꦸꦁꦱꦱꦻꦱꦶꦤꦺ꧉
꧋ꦱꦼꦩꦂꦠꦤ꧀ꦱꦃꦩꦺꦱꦼꦩ꧀ꦤꦔꦶꦁꦤꦼꦠꦿꦤꦺꦔꦭꦺꦤ꧀ꦠꦿꦶꦃ(ꦱꦪꦸ)꧈ꦩꦶꦤꦁꦏꦒꦼꦒꦩ꧀ꦧꦫꦤ꧀ꦱꦼꦤꦼꦁꦏ꧀ꦭꦮꦤ꧀ꦱꦸꦱꦃ꧉
꧋ꦥꦱꦸꦂꦪꦤ꧀ꦏꦠꦺꦴꦤ꧀ꦠꦸꦮ꧈ꦤꦔꦶꦁꦫꦩ꧀ꦧꦸꦠꦺꦏꦸꦚ꧀ꦕꦸꦁꦏꦪꦧꦺꦴꦕꦃꦕꦶꦭꦶꦏ꧀ꦩꦶꦤꦁꦏꦱꦶꦩ꧀ꦧꦸꦭ꧀ꦠꦸꦮꦭꦤ꧀ꦄꦤꦺꦴꦩ꧀꧈
꧋ꦠꦠꦭꦻꦂꦈꦒꦩ꧀ꦧꦶꦔꦸꦔꦏꦺꦄꦩꦂꦒꦏꦪꦗꦭꦸ꧈ꦤꦔꦶꦁꦏꦱꦶꦤꦸꦔꦤ꧀ꦥꦪꦸꦣꦫꦏꦪꦣꦺꦤꦺꦮꦤꦺꦴꦣꦾ꧉
꧋ꦩꦶꦤꦁꦏꦒꦼꦒꦩ꧀ꦧꦫꦤ꧀ꦗꦒꦣ꧀ꦏꦁꦱꦂꦮꦄꦼꦮꦸꦃ꧉
꧋ꦱꦼꦩꦂꦩꦶꦤꦁꦏꦥꦚ꧀ꦗꦺꦭ꧀ꦩꦤꦺꦣꦺꦮꦏꦁꦔꦼꦗꦮꦤ꧀ꦠꦃ꧈ꦤꦩꦸꦂꦭꦏꦸꦆꦁꦔꦂꦕꦥꦣꦩꦶꦤꦁꦏꦱꦶꦩ꧀ꦧꦸꦭ꧀ꦄꦤ꧀ꦠꦫꦤꦺꦥꦔꦸꦮꦱꦭꦤ꧀ꦏꦮꦸꦭ꧉
꧋ꦄꦤꦆꦁꦤꦱ꧀ꦏꦃ"ꦱꦱ꧀ꦠꦿꦏꦤ꧀ꦝ"꧈ꦥꦔꦸꦮꦱꦏꦪꦔꦤ꧀ꦱꦁꦤꦸꦫꦱꦣꦸꦮꦺꦄꦤꦏ꧀ꦕꦕꦃ꧇꧒꧇꧇
꧇꧑꧇꧉ꦱꦔꦾꦁꦠꦸꦁꦒꦭ꧀꧈
꧇꧒꧇꧉ꦱꦔꦾꦁꦮꦼꦤꦁ꧉
꧋ꦱꦔꦾꦁꦠꦸꦁꦒꦭ꧀ꦫꦸꦥꦤꦺꦄꦼꦊꦏ꧀ꦭꦤ꧀ꦱꦔꦾꦁꦮꦼꦤꦁꦫꦸꦥꦤꦺꦧꦒꦸꦱ꧀꧈
꧋ꦏꦪꦔꦤ꧀ꦝꦶꦮꦫꦶꦱꦏꦺꦩꦫꦁꦱꦔꦾꦁꦮꦼꦤꦁꦧꦚ꧀ꦗꦸꦂꦠꦸꦩꦸꦫꦸꦤ꧀ꦏꦮꦫꦶꦱꦏꦺꦩꦫꦁꦧꦛꦫꦒꦸꦫꦸ(ꦄꦤꦏꦺꦱꦔꦾꦁꦮꦺꦤꦁ)꧉
꧋ꦣꦼꦤꦼꦱꦔꦾꦁꦠꦸꦁꦒꦭ꧀ꦄꦩꦸꦁꦣꦥꦸꦏ꧀ꦩꦶꦤꦁꦏꦧꦠꦸꦂ(ꦄꦧ꧀ꦝꦶ)꧉
ꦄꦤꦆꦁꦤꦱ꧀ꦏꦃ"ꦥꦸꦂꦮꦏꦤ꧀ꦝ";
꧋ꦱꦔꦾꦁꦠꦸꦁꦒꦭ꧀ꦝꦸꦮꦺꦄꦤꦏ꧀ꦕꦕꦃ꧇꧔꧇(ꦥꦥꦠ꧀)꧇
꧇꧑꧇꧉ꦧꦛꦫꦥꦸꦒꦸꦃ꧉
꧇꧒꧇꧉ꦧꦛꦫꦥꦸꦁꦒꦸꦁ꧉
꧇꧓꧇꧉ꦧꦛꦫꦩꦤꦤ꧀꧈
꧇꧔꧇꧉ꦧꦛꦫꦱꦩ꧀ꦧ꧉
꧋ꦱꦮꦶꦗꦶꦤꦶꦁꦣꦶꦤꦄꦤꦏꦧꦂꦪꦺꦤ꧀ꦏꦪꦔꦤ꧀ꦄꦫꦺꦥ꧀ꦝꦶꦮꦫꦶꦱꦏꦺꦩꦫꦁꦧꦛꦫꦱꦩ꧀ꦧ꧉ꦭꦶꦪꦤꦺꦎꦫꦠꦿꦶꦩ꧈ꦧꦚ꧀ꦗꦸꦂꦧꦛꦫꦱꦩ꧀ꦧꦄꦫꦺꦥ꧀ꦝꦶꦕꦸꦭꦶꦏ꧀ꦭꦤ꧀ꦝꦶꦥꦠꦺꦤꦶ꧉
꧋ꦤꦔꦶꦁꦏꦺꦴꦤꦔꦤ꧀ꦏꦠꦺꦭꦸꦤꦺꦧꦚ꧀ꦗꦸꦂꦣꦶꦱꦸꦩ꧀ꦥꦃ(ꦣꦶꦏꦸꦠꦸꦏ꧀)ꦱꦸꦥꦪꦫꦸꦥꦤꦺꦩꦭꦶꦃꦄꦼꦊꦏ꧀꧈
꧋ꦧꦛꦫꦥꦸꦒꦸꦃꦣꦶꦱꦸꦩ꧀ꦥꦃꦣꦝꦶꦠꦺꦴꦒꦺꦴꦒ꧀꧈
ꦧꦛꦫꦥꦸꦁꦒꦸꦁꦣꦝꦶꦱꦼꦩꦂ꧉
꧋ꦧꦛꦫꦩꦤꦤ꧀ꦎꦭꦺꦃꦄꦩ꧀ꦥꦸꦤꦤ꧀ꦄꦩꦂꦒꦩꦸꦁꦌꦭꦄꦼꦭꦸ꧈ꦣꦶꦮꦺꦤꦺꦲꦶꦒꦼꦭꦂ"ꦤꦫꦣ"꧈ꦣꦝꦶꦥꦼꦤꦱꦺꦲꦠꦺꦧꦛꦫꦒꦸꦫꦸ꧉
꧋ꦆꦁꦤꦱ꧀ꦏꦃ"ꦥꦸꦂꦮꦕꦫꦶꦠ"꧈ꦣꦶꦕꦿꦶꦠꦄꦏꦺꦪꦺꦤ꧀ꦱꦔꦾꦁꦠꦸꦁꦒꦭ꧀ꦝꦸꦮꦺꦧꦺꦴꦗꦺꦴꦣꦺꦮꦶꦉꦏꦛꦮꦠꦶ꧉
꧋ꦤꦭꦶꦏꦣꦺꦮꦶꦔ꧀ꦭꦻꦫꦏꦺꦮꦸꦗꦸꦣꦺꦎꦫꦗꦧꦁꦧꦪꦶ꧈ꦤꦔꦶꦁꦮꦸꦗꦸꦣ꧀"ꦌꦤ꧀ꦝꦺꦴꦒ꧀"꧉
꧋ꦱꦔꦾꦁꦠꦸꦁꦒꦭ꧀ꦤꦼꦱꦸ꧈ꦄꦼꦤ꧀ꦝꦺꦴꦒ꧀ꦧꦚ꧀ꦗꦸꦂꦣꦶꦧꦤ꧀ꦠꦶꦁꦥꦼꦕꦃꦣꦝꦶꦠꦼꦭꦸ꧇
꧇꧑꧇꧉ꦮꦸꦗꦸꦣ꧀ꦕꦁꦏꦁ
꧇꧒꧇꧉ꦮꦸꦗꦸꦣ꧀ꦥꦸꦠꦶꦲꦺꦄꦼꦤ꧀ꦝꦺꦴꦒ꧀꧈
꧇꧓꧇꧉ꦮꦸꦗꦸꦣ꧀ꦏꦸꦤꦶꦔꦺꦄꦼꦤ꧀ꦝꦺꦴꦒ꧀꧈
ꦏꦠꦺꦭꦸꦤꦺꦩꦭꦶꦃꦮꦸꦗꦸꦣ꧀ꦝꦣꦶꦭꦤꦁꦏꦧꦺꦃ꧇
꧇꧑꧇꧉ꦣꦶꦗꦺꦤꦺꦔꦶꦄꦤ꧀ꦠꦒ꧉
꧇꧒꧇꧉ꦣꦶꦗꦺꦤꦺꦔꦶꦆꦱ꧀ꦩꦪ꧉
꧇꧓꧇꧉ꦣꦶꦗꦺꦤꦺꦔꦶꦩꦤꦶꦏ꧀ꦩꦪ꧉
꧋ꦆꦁꦱꦮꦶꦗꦶꦤꦶꦁꦮꦼꦏ꧀ꦠꦸ꧈ꦄꦤ꧀ꦠꦒꦥꦣꦸꦉꦧꦸꦠꦤ꧀ꦮꦫꦶꦱꦤ꧀ꦏꦪꦔꦤ꧀ꦏꦫꦺꦴꦆꦱ꧀ꦩꦪ꧉
ꦄꦣꦸꦏꦱꦺꦏ꧀ꦠꦺꦤ꧀ꦩꦔꦤ꧀ꦒꦸꦤꦸꦁ꧉
꧋ꦄꦤ꧀ꦠꦒꦎꦫꦱꦿꦤ꧀ꦠ꧈ꦒꦸꦤꦸꦁꦣꦶꦈꦤ꧀ꦠꦭ꧀ꦱꦼꦥꦶꦱꦤ꧀ꦤꦔꦶꦁꦤꦼꦩꦸꦏꦕꦶꦭꦏꦤ꧀꧈
ꦕꦁꦏꦺꦩꦺꦱꦸꦮꦺꦏ꧀ꦩꦿꦶꦥꦠꦺꦩ꧀ꦭꦺꦴꦭꦺꦴ꧉
꧋ꦆꦱ꧀ꦩꦪꦎꦭꦺꦲꦺꦩꦔꦤ꧀ꦒꦸꦤꦸꦁ꧈ꦱꦶꦛꦶꦏ꧀ꦩ꧀ꦧꦏꦱꦶꦛꦶꦏ꧀ꦒꦸꦤꦸꦁꦏꦱꦶꦭ꧀ꦥꦶꦤ꧀ꦝꦃꦤꦺꦁꦮꦼꦠꦼꦔꦼꦆꦱ꧀ꦩꦪꦔꦤ꧀ꦠꦶꦧꦸꦤ꧀ꦝꦺꦂꦏꦪꦒꦸꦤꦸꦁ꧉
꧋ꦔꦼꦂꦠꦶꦄꦤꦏꦺꦭꦺꦴꦫꦺꦴꦥꦣꦥꦣꦸꦣꦺꦴꦤ꧀ꦱꦔꦾꦁꦠꦸꦁꦒꦭ꧀ꦤꦼꦱꦸꦄꦩꦂꦒꦄꦤꦏꦺꦭꦺꦴꦫꦺꦴꦥꦣꦱꦿꦏꦃ꧉
꧋ꦭꦺꦴꦫꦺꦴꦤꦺꦧꦚ꧀ꦗꦸꦂꦣꦶꦠꦸꦤ꧀ꦝꦸꦁꦭꦸꦔꦱꦏꦏꦪꦔꦤ꧀꧈
꧋ꦱꦶꦁꦕꦁꦏꦺꦩꦺꦱꦸꦮꦺꦏ꧀ꦝꦶꦗꦺꦤꦺꦁꦏꦺꦠꦺꦴꦒꦺꦴꦒ꧀ꦱꦶꦁꦱꦶꦗꦶꦤꦺꦱꦼꦩꦂ꧉
Semune Tiyang Jawi
=
Wujud Sejati Semar
Wong Jawa sejatine manungsa kang semu. Semu utawa uga diarani samudhanane wong Jawa ana ning bab kasunyatan urip. Wiwit saka carane mikir, carane ngucap, uga carane polah ing urip saben dinane.
Salah sawiji tuladha semune wong jawa kuwi ana ing Serat Wedhatama kang ngucapake “kang wus waspada ing patrap, mangayut ayat ing winasis, ning rasa tumlawung”. Ukara kuwi nduweni pangerten yen wong bisa maca pertunjuk kuwi bakal weruh isine.
Tuladha semune wong Jawa kang nyata yaiku wektu wong tuwa ngandhani anake kanggo nggolek pacangan urip utawa garwa ana ukara “goleka wader aja kleru urang” (Suwardi Endraswara, 2012: 24-26). Sakabehing sing sinebut semu kuwi mau mesthi gegandhengan kalawan filsafat lan ilmu spiritual.
Salah sawijining ilmu spiritual kang tuwuh ing Nusa Jawa lan uga diugemi dening wong Jawa yaiku “Manunggaling Kawula Gusti”. Ngilmu iki adhedasar marang kapitayane wong Jawa marang kasunyatane Semar kang uga sinebut Sabdo Palon.
Kapitayan iki dadi ageman kang utama anggone urip marang sapadha-padhane lan uga anggone manembah marang Kang Kuwasa. Ilmu iki nduweni teges awujud carane manungsa anggone nyawiji.
Ing babagan sosial, ilmu iki nduweni teges “wong kang nduweni kuwasa linuwih tinimbang liyan kudu bisa angayomi wong liyan kuwi mau”. Bab iki kanggone wong Jawa ing wektu saiki angel dilakoni, merga dhasare wong Jawa uga nduweni sikap ala, yakuwi “menange dhewe”.
Sikap iki nembe mburine mujudake sipat drengki-srei, jail-methakil, mendhem kesumat, merkengkong, sekuthon, ngglendem, kikrik, lan liya-liyane (Suwardi Endraswara, 2012: 29-34). Sikap ala kuwi tumrap wong Jawa bisa dipendhem nganggo ageman utama ndadekake Semar kang sejatine dewa awujud dadi pamomong para ksatria.
Pungkasane, Semar lan ilmu “Manunggaling Kawula Gusti” kanthi ora langsung “dipadhakake” kalawan wong Jawa lan uripe dhewe (Suwardi Endraswara: 2012: 4).
Wong Jawa uga nduweni panemu yen Sabdo Palon sejatine Semar. Sabdo Palon kanggone Wong Jawa kuwi dadi wiwitan leluhur wong Jawa (Moh. Taufiqul Hakim, 2016:66). Wong Jawa nduweni akeh dasanama kanggo nggambarane wujud Sabdo Palon.
Kapisan, Semar dijupuk saka tembung samar mawa teges kebak panduga lan uga unik. Saka ukara kuwi bisa ditemu sipate Semar yen dewa mujud dadi titah lumrah uga mawa teges yen urip kudu prasaja, nanging nduweni watak luhur (Suwardi Endraswara: 2012: 4).
Kapindho, Badranaya kang jinupuk saka tembung “Badra” ateges cahya lan tembung “Naya” ateges panuntun utawa pasuryan. Yen digabungake, Badranaya mawa teges cahya kang dadi panuntun utawa pangarep.
Katelu, Nayantaka kang jinupuk saka tembung “Naya” ateges panuntun utawa pasuryan lan tembung “Taka” ateges pucet utawa samar. Yen digabungake, Nayantaka mawa teges tuntuntan kang awujud samar (Norbertus Riantiarno, 2016: 419).
Kapat, Janggan Smarasanta mawa teges murid kang tresna marang kawicaksanan lan bab-bab bener (Sindung Tjahyadi, 2009: 106). Kalima, Sabdo Palon saka tembung “Sabda” ateges pangucap lan tembung “Palon” ateges kahanan barang kang wus dipalu uga bisa disebut teguh (Noriah Mohamed, 2010: 67).
Bebarengan kalawan bab tembung Sabdo Palon mau, Serat Kalamwadi uga mbabarake yen Sabdo Palon kuwi manungsa kang nduweni ucapan sejati kanthi teguh (Moh. Taufiqul Hakim, 2016:67).
Sakabehing babaran bab dasanamane Sabdo Palon bisa dijupuk kanthi gampang yen nduweni teges manungsa kang dadi lan uga nduweni tuntunan urip awujud kawicaksanan lan tresna marang bab-bab bener sing diomongake, nanging wewujudan mau nduweni sipat samar anggone urip prasaja lan nduweni watak luhur.
Akehing panemu bab Sabdo Palon ndadekake awakdewe luwih pracaya, yen Sabdo Palon kuwi nyata ning nduweni wujud beda kalawan gambarane wong liya. Ana uga sing nduweni panemu yen Sabdo Palon kuwi wakil saka “Kejawen Sejati”, kang dadi identitas kelompok etnis.
Panemu iki adhedasar yen ing waktu tetemtu Sabdo Palon bakal “ngaso sedhela” lan uga bakal “gumregah tangi” maneh (Paul Stange, 2009: 182-183). Kasunyatan iku ana marang pangucape Sabdo Palon ing wektu pungkasan Majapahit, yaiku:
Kapisan: “….. Paduka yektos, manawi sampun santun agami Islam, nilar agami Buddha, turun paduka tamtu apes, Jawi kantun jawan, Jawinipun ical, remen nunut bangsa sanes. Benjing tamtu dipunprentah dening tiyang Jawi ingkang mangerti.” (Tri Budi Marhaen Darmawan & Nurahmad, 2007:58).
Kapindho: “…. Sang Prabu diaturi ngayektosi, ing besuk yen ana wong Jawa ajeneng tuwa, agegaman kawruh, iya iku sing diemong Sabdapalon, wong jawan arep diwulang weruha marang bener luput.” (Tri Budi Marhaen Darmawan & Nurahmad, 2007:58)
Saka loro ukara iki nduweni teges yen ing wektu ngarep, wong Jawa luwih seneng marang carane mikir, carane ngucap, uga carane polah (cara urip) bangsa manca tinimbang cara uripe wong Jawa. Ing wektu iku kawruh Jawa bakal ilang (ora diagem) sawetara wektu.
Nanging ing dina sakbanjure bakal ana sing mangerti bab kawruh Jawa lan bakale mbabar kawruh Jawa marang wong Jawa dhewe kang sakdurunge ngadoh saka cara urip Jawa. Ing wektu iku kawruh Jawa bakal urip lan diugemi maneh.
Bebarengan kalawan bab sakdurunge, ing jaman Presiden Soeharto uga nate mrentah sakperangane dalang, salah sawijine Ki Anom Suroto lan Ki Manteb Sudharsono anggone mbabar lakon “Semar Mbabar Jati Dhiri” kang duweni teges ngelingake wong Jawa anggone bali marang kawruh Jawa.
Kawruh iki sinebut “Sangkan Paraning Dumadi” (Arum: 1995: 10). Kawruh iki uga klebu ilmu sepuh, merga mawa teges yen wong Jawa diwajibake eling lan ngenali dhiri kang sejati, sejatine wong Jawa. Wiwit saka wiwitane urip nganti tujune urip kang nyakup “Jagad Alit” lan “Jagad Ageng”.
Saka lakon iki kanthi ora langsung mbabarake yen Semar uga diarani Sabdo Palon kuwi sejatine Wong Jawa sing lagi ngenali dhiri sarana nggolek jatining uripe wong Jawa.
Antara wong Jawa kalawan Sabdo Palon uga nduweni karakter sing padha, yaiku semu. Mula nganti saiki bisa disebut yen Sabdo Palon kuwi nyata lan isih urip ing Nusa Jawa, merga wong Jawa sing mangerti marang kawruh Jawa isih ana.
Imajiner Nuswantoro
ꦏꦺꦴꦭꦺꦏ꧀ꦱꦶꦆꦩꦗꦶꦤꦺꦂꦤꦸꦱ꧀ꦮꦤ꧀ꦠꦺꦴꦫꦺꦴ
