OJO DUMEH = ꦎꦗꦺꦴꦣꦸꦩꦺꦃ

0

OJO DUMEH

ꦎꦗꦺꦴꦣꦸꦩꦺꦃ

 




Masyarakat Jawa nduweni nilai-nilai luhur kang isih diugemi nganti saiki, yaiku ojo dumeh. Tegese sikap ora sewenang-wenang/sewenang-wenang.

 

Ojo dumeh tegese ojo sombong.

 

Ojo Dumeh iku filosofi lawas sing asale saka basa Jawa tegese: ojo = aja; lan Dumeh = mung marga, sopo aku.

 

Ojo Dumeh ing basa Indonesia padinan tegese 'aja sembrono'.  Ojo dumeh sugih (ojo ngaku sugih). Ojo dumeh kuwasa (ojo mung ngaku kuwasa). Ojo dumeh pinter lan liya-liyane.

 

Wonten ing kabudayan Jawi asring dipunandharaken awujud larangan tinimbang anjuran. Ojo turu sore (aja turu telat) tegese wong tansah leren wengi. Ojolak ngiwo (aja lumaku ngiwa) tegese aja tumindak utawa tumindak ala.

 

Menawi wonten pitutur ingkang dipunwiwiti saking tembung ‘ojo’ mila kedah madosi makna afirmatif (rekomendasi) ingkang kinandhut. Semono uga karo pitutur 'ojo dumeh' sing bakal dirembug ing kali iki.

 

Ojo dumeh opo ojo rumongso ojo mung nyemangati wong sing duwe ojo pamer kasekten marang wong sing kurang. Tiyang ugi asring dipuntegesi 'ojo dumeh' minangka usul supados sopan utawi ngajeni dhateng tiyang ingkang langkung alit supados tiyang sanes tersinggung.

 

Tegese 'ojo dumeh' iku luwih saka mung anjuran supaya solah bawa. ‘Ojo dumeh” ngajak wong-wong sing peduli marang liyan. Yen kita duwe kaluwihan, contone bandha, kekuwatan lan kawruh, banjur gunakake kanggo nulungi wong.

 

Sikap 'ojo dumeh' iku didhasari yen lakune urip iku kaya roda kang muter. Saben titik ing rodha bakal ngganti posisi, saka ngisor menyang ndhuwur lan saka ndhuwur kanggo ngisor. Nalika urip kita ana ing ndhuwur, aja lali yen ing wayahe bakal mundur lan ana ing ngisor. Pramila pitutur ‘ojo dumeh’ menika ugi maringi makna supados tiyang sesuk boten kesupen. Ojo dumeh sugih boros, ora nabung kanggo sesuk. Ojo dumeh kuwasa banjur ora kelingan dina leren tanpa daya.

 

Tembung iki sejatine cekak nanging nduweni teges kang jembar banget. Tumrape wong Jawa, tembung iki ngandhut filosofi luhur kang bisa ditrapake ing padintenan. Ojo Dumeh ateges kita (manungsa) aja tansah ngegung-egungake apa kang diduweni arupa ketenaran, banda, pangkat/pangkat, ayu, ayu rupane, lan liya-liyane kang bisa didadekake patuladhan.

 

Kabeh mau ora langgeng tumrap sing duwe, kabeh iku peparinge Gusti Kang Maha Kuwasa sing ing sawijining dina mesthi bakal dijaluk maneh. Ojo dumeh sugih (Ojo mentang mergo sugih), Ojo dumeh ganteng/ayu (Ojo mentang mergo ganteng/ayu), Ojo dumeh duwe, pangkat lan sewenang-wenang (Ojo pada posisi. sing dawa sawenang-wenang) lan isih akeh maneh ungkapan ojo dumeh sing bisa digayuh ing urip saben dina.

 

 

Aksara Jawanipun :

ꦎꦗꦺꦴꦣꦸꦩꦺꦃ

 

꧋ꦩꦱꦾꦫꦏꦠ꧀ꦗꦮꦤ꧀ꦝꦸꦮꦺꦤꦶꦤꦶꦭꦻꦤꦶꦭꦻꦭꦸꦲꦸꦂꦏꦁꦆꦱꦶꦃꦣꦶꦈꦒꦼꦩꦶꦔꦤ꧀ꦠꦶꦱꦻꦏꦶ꧈ꦪꦻꦏꦸꦎꦗꦺꦴꦣꦸꦩꦺꦃ꧉ꦠꦼꦒꦼꦱꦼꦱꦶꦏꦥ꧀ꦎꦫꦱꦼꦮꦼꦤꦁꦮꦼꦤꦁ/ꦱꦼꦮꦼꦤꦁꦮꦼꦤꦁ꧉

 

꧋ꦎꦗꦺꦴꦣꦸꦩꦺꦃꦠꦼꦒꦼꦱꦼꦎꦗꦺꦴꦱꦺꦴꦩ꧀ꦧꦺꦴꦁ꧉

 

꧋ꦎꦗꦺꦴꦣꦸꦩꦺꦃꦆꦏꦸꦥ꦳ꦶꦭꦺꦴꦱꦺꦴꦥ꦳ꦶꦭꦮꦱ꧀ꦱꦶꦁꦄꦱꦭꦺꦱꦏꦧꦱꦗꦮꦠꦼꦒꦼꦱꦼ꧇ꦎꦗꦺꦴ=ꦄꦗ;ꦭꦤ꧀ꦝꦸꦩꦺꦃ=ꦩꦸꦁꦩꦂꦒ꧈ꦱꦺꦴꦥꦺꦴꦄꦏꦸ꧉

 

꧋ꦎꦗꦺꦴꦣꦸꦩꦺꦃꦆꦁꦧꦱꦆꦤ꧀ꦝꦺꦴꦤꦺꦱꦶꦪꦥꦣꦶꦤꦤ꧀ꦠꦼꦒꦼꦱꦼ'ꦄꦗꦱꦺꦩ꧀ꦧꦿꦺꦴꦤꦺꦴ'꧉ꦎꦗꦺꦴꦣꦸꦩꦺꦃꦱꦸꦒꦶꦃ(ꦎꦗꦺꦴꦔꦏꦸꦱꦸꦒꦶꦃ)꧉ꦎꦗꦺꦴꦣꦸꦩꦺꦃꦏꦸꦮꦱ(ꦎꦗꦺꦴꦩꦸꦁꦔꦏꦸꦏꦸꦮꦱ)꧉ꦎꦗꦺꦴꦣꦸꦩꦺꦃꦥꦶꦤ꧀ꦠꦺꦂꦭꦤ꧀ꦭꦶꦪꦭꦶꦪꦤꦺ꧉

 

꧋ꦮꦺꦴꦤ꧀ꦠꦺꦤ꧀ꦆꦁꦏꦧꦸꦢꦪꦤ꧀ꦗꦮꦶꦄꦱꦿꦶꦁꦣꦶꦥꦸꦤꦤ꧀ꦝꦫꦏꦺꦤ꧀ꦄꦮꦸꦗꦸꦣ꧀ꦭꦫꦔꦤ꧀ꦠꦶꦤꦶꦩ꧀ꦧꦁꦄꦚ꧀ꦗꦸꦫꦤ꧀꧈ꦎꦗꦺꦴꦠꦸꦫꦸꦱꦺꦴꦫꦺ(ꦄꦗꦠꦸꦫꦸꦠꦼꦭꦠ꧀)ꦠꦼꦒꦼꦱꦼꦮꦺꦴꦁꦠꦤ꧀ꦱꦃꦊꦉꦤ꧀ꦮꦼꦔꦶ꧉ꦎꦗꦺꦴꦭꦏ꧀ꦔꦶꦮꦺꦴ(ꦄꦗꦭꦸꦩꦏꦸꦔꦶꦮ)ꦠꦼꦒꦼꦱꦼꦄꦗꦠꦸꦩꦶꦤ꧀ꦝꦏ꧀ꦈꦠꦮꦠꦸꦩꦶꦤ꧀ꦝꦏ꧀ꦄꦭ꧉

 

꧋ꦩꦼꦤꦮꦶꦮꦺꦴꦤ꧀ꦠꦺꦤ꧀ꦥꦶꦠꦸꦠꦸꦂꦆꦁꦏꦁꦣꦶꦥꦸꦤ꧀ꦮꦶꦮꦶꦠꦶꦱꦏꦶꦁꦠꦼꦩ꧀ꦧꦸꦁꦎꦗꦺꦴꦩꦶꦭꦏꦼꦣꦃꦩꦣꦺꦴꦱꦶꦩꦏ꧀ꦤꦄꦥ꦳ꦶꦂꦩꦠꦶꦥ꦳꧀(ꦫꦺꦏꦺꦴꦩꦺꦤ꧀ꦝꦱꦶ)ꦆꦁꦏꦁꦏꦶꦤꦤ꧀ꦝꦸꦠ꧀꧈ꦱꦼꦩꦺꦴꦤꦺꦴꦈꦒꦏꦫꦺꦴꦥꦶꦠꦸꦠꦸꦂ'ꦎꦗꦺꦴꦣꦸꦩꦺꦃ'ꦱꦶꦁꦧꦏꦭ꧀ꦝꦶꦫꦺꦩ꧀ꦧꦸꦒ꧀ꦆꦁꦏꦭꦶꦆꦏꦶ꧉

 

꧋ꦎꦗꦺꦴꦣꦸꦩꦺꦃꦎꦥꦺꦴꦎꦗꦺꦴꦫꦸꦩꦺꦴꦁꦱꦺꦴꦎꦗꦺꦴꦩꦸꦁꦚꦼꦩꦔꦠꦶꦮꦺꦴꦁꦱꦶꦁꦣꦸꦮꦺꦎꦗꦺꦴꦥꦩꦺꦂꦏꦱꦺꦏ꧀ꦠꦺꦤ꧀ꦩꦫꦁꦮꦺꦴꦁꦱꦶꦁꦏꦸꦫꦁ꧉ꦠꦶꦪꦁꦈꦒꦶꦄꦱꦿꦶꦁꦣꦶꦥꦸꦤ꧀ꦠꦺꦒꦺꦱꦶ'ꦎꦗꦺꦴꦣꦸꦩꦺꦃ'ꦩꦶꦤꦁꦏꦈꦱꦸꦭ꧀ꦱꦸꦥꦣꦺꦴꦱ꧀ꦱꦺꦴꦥꦤ꧀ꦈꦠꦮꦶꦔꦗꦺꦤꦶꦣꦠꦺꦁꦠꦶꦪꦁꦆꦁꦏꦁꦭꦁꦏꦸꦁꦄꦭꦶꦠ꧀ꦱꦸꦥꦣꦺꦴꦱ꧀ꦠꦶꦪꦁꦱꦤꦺꦱ꧀ꦠꦼꦂꦱꦶꦁꦒꦸꦁ꧉

 

꧋ꦠꦼꦒꦼꦱꦼ'ꦎꦗꦺꦴꦣꦸꦩꦺꦃ'ꦆꦏꦸꦭꦸꦮꦶꦃꦱꦏꦩꦸꦁꦄꦚ꧀ꦗꦸꦫꦤ꧀ꦱꦸꦥꦪꦱꦺꦴꦭꦃꦧꦮ꧉ꦎꦗꦺꦴꦣꦸꦩꦺꦃꦔꦗꦏ꧀ꦮꦺꦴꦁꦮꦺꦴꦁꦱꦶꦁꦥꦼꦣꦸꦭꦶꦩꦫꦁꦭꦶꦪꦤ꧀꧈ꦪꦺꦤ꧀ꦏꦶꦠꦣꦸꦮꦺꦏꦭꦸꦮꦶꦲꦤ꧀‌ꦕꦺꦴꦤ꧀ꦠꦺꦴꦤꦺꦧꦤ꧀ꦝ꧈ꦏꦼꦏꦸꦮꦠꦤ꧀ꦭꦤ꧀ꦏꦮꦿꦸꦃ꧈ꦧꦚ꧀ꦗꦸꦂꦒꦸꦤꦏꦏꦺꦏꦁꦒꦺꦴꦤꦸꦭꦸꦔꦶꦮꦺꦴꦁ꧉

 

꧋ꦱꦶꦏꦥ꧀'ꦎꦗꦺꦴꦣꦸꦩꦺꦃ'ꦆꦏꦸꦣꦶꦣꦱꦫꦶꦪꦺꦤ꧀ꦭꦏꦸꦤꦺꦈꦫꦶꦥ꧀ꦆꦏꦸꦏꦪꦫꦺꦴꦣꦏꦁꦩꦸꦠꦺꦂ꧉ꦱꦧꦼꦤ꧀ꦠꦶꦠꦶꦏ꧀ꦆꦁꦫꦺꦴꦣꦧꦏꦭ꧀ꦔ꧀ꦒꦤ꧀ꦠꦶꦥꦺꦴꦱꦶꦱꦶ꧈ꦱꦏꦔꦶꦱꦺꦴꦂꦩꦼꦚꦁꦤ꧀ꦝꦸꦮꦸꦂꦭꦤ꧀ꦱꦏꦤ꧀ꦝꦸꦮꦸꦂꦏꦁꦒꦺꦴꦔꦶꦱꦺꦴꦂ꧉ꦤꦭꦶꦏꦈꦫꦶꦥ꧀ꦏꦶꦠꦄꦤꦆꦁꦤ꧀ꦝꦸꦮꦸꦂ꧈ꦄꦗꦭꦭꦶꦪꦺꦤ꧀ꦆꦁꦮꦪꦲꦺꦧꦏꦭ꧀ꦩꦸꦤ꧀ꦝꦸꦂꦭꦤ꧀ꦄꦤꦆꦁꦔꦶꦱꦺꦴꦂ꧉ꦥꦿꦩꦶꦭꦥꦶꦠꦸꦠꦸꦂꦎꦗꦺꦴꦣꦸꦩꦺꦃꦩꦼꦤꦶꦏꦈꦒꦶꦩꦫꦶꦔꦶꦩꦏ꧀ꦤꦱꦸꦥꦣꦺꦴꦱ꧀ꦠꦶꦪꦁꦱꦼꦱꦸꦏ꧀ꦧꦺꦴꦠꦺꦤ꧀ꦏꦼꦱꦸꦥꦺꦤ꧀꧈ꦎꦗꦺꦴꦣꦸꦩꦺꦃꦱꦸꦒꦶꦃꦧꦺꦴꦫꦺꦴꦱ꧀‌ꦎꦫꦤꦧꦸꦁꦏꦁꦒꦺꦴꦱꦼꦱꦸꦏ꧀꧈ꦎꦗꦺꦴꦣꦸꦩꦺꦃꦏꦸꦮꦱꦧꦚ꧀ꦗꦸꦂꦎꦫꦏꦼꦭꦶꦔꦤ꧀ꦝꦶꦤꦊꦉꦤ꧀ꦠꦤ꧀ꦥꦣꦪ꧉

 

꧋ꦠꦼꦩ꧀ꦧꦸꦁꦆꦏꦶꦱꦼꦗꦠꦶꦤꦺꦕꦼꦏꦏ꧀ꦤꦔꦶꦁꦤ꧀ꦝꦸꦮꦺꦤꦶꦠꦼꦒꦼꦱ꧀ꦏꦁꦗꦼꦩ꧀ꦧꦂꦧꦔꦼꦠ꧀꧈ꦠꦸꦩꦿꦥꦺꦮꦺꦴꦁꦗꦮ꧈ꦠꦼꦩ꧀ꦧꦸꦁꦆꦏꦶꦔꦤ꧀ꦝꦸꦠ꧀ꦥ꦳ꦶꦭꦺꦴꦱꦺꦴꦥ꦳ꦶꦭꦸꦲꦸꦂꦏꦁꦧꦶꦱꦣꦶꦠꦿꦥꦏꦺꦆꦁꦥꦣꦶꦤ꧀ꦠꦺꦤꦤ꧀꧈ꦎꦗꦺꦴꦣꦸꦩꦺꦃꦄꦠꦺꦒꦺꦱ꧀ꦏꦶꦠ(ꦩꦤꦸꦁꦱ)ꦄꦗꦠꦤ꧀ꦱꦃꦔꦼꦒꦸꦁꦄꦼꦒꦸꦔꦏꦺꦄꦥꦏꦁꦣꦶꦣꦸꦮꦺꦤꦶꦄꦫꦸꦥꦏꦼꦠꦼꦤꦫꦤ꧀‌ꦧꦤ꧀ꦝ꧈ꦥꦁꦏꦠ꧀/ꦥꦁꦏꦠ꧀‌ꦄꦪꦸ꧈ꦄꦪꦸꦫꦸꦥꦤꦺ꧈ꦭꦤ꧀ꦭꦶꦪꦭꦶꦪꦤꦺꦏꦁꦧꦶꦱꦣꦶꦣꦝꦺꦏꦏꦺꦥꦠꦸꦭꦣꦤ꧀꧈

 

꧋ꦏꦧꦺꦃꦩꦻꦴꦎꦫꦭꦁꦒꦼꦁꦠꦸꦩꦿꦥ꧀ꦱꦶꦁꦣꦸꦮꦺ꧈ꦏꦧꦺꦃꦆꦏꦸꦥꦼꦥꦫꦶꦔꦺꦒꦸꦱ꧀ꦠꦶꦏꦁꦩꦲꦏꦸꦮꦱꦱꦶꦁꦆꦁꦱꦮꦶꦗꦶꦤꦶꦁꦣꦶꦤꦩꦼꦱ꧀ꦛꦶꦧꦏꦭ꧀ꦝꦶꦗꦭꦸꦏ꧀ꦩꦤꦺꦃ꧉ꦎꦗꦺꦴꦣꦸꦩꦺꦃꦱꦸꦒꦶꦃ(ꦎꦗꦺꦴꦩꦼꦤ꧀ꦠꦁꦩꦼꦂꦒꦺꦴꦱꦸꦒꦶꦃ)꧈ꦎꦗꦺꦴꦣꦸꦩꦺꦃꦒꦤ꧀ꦠꦼꦁ/ꦄꦪꦸ(ꦎꦗꦺꦴꦩꦼꦤ꧀ꦠꦁꦩꦼꦂꦒꦺꦴꦒꦤ꧀ꦠꦼꦁ/ꦄꦪꦸ)꧈ꦎꦗꦺꦴꦣꦸꦩꦺꦃꦣꦸꦮꦺ꧈ꦥꦁꦏꦠ꧀ꦭꦤ꧀ꦱꦼꦮꦼꦤꦁꦮꦼꦤꦁ(ꦎꦗꦺꦴꦥꦣꦥꦺꦴꦱꦶꦱꦶ꧉ꦱꦶꦁꦣꦮꦱꦮꦺꦤꦁꦮꦼꦤꦁ)ꦭꦤ꧀ꦆꦱꦶꦃꦄꦏꦺꦃꦩꦤꦺꦃꦈꦁꦏꦥꦤ꧀ꦎꦗꦺꦴꦣꦸꦩꦺꦃꦱꦶꦁꦧꦶꦱꦣꦶꦒꦪꦸꦃꦆꦁꦈꦫꦶꦥ꧀ꦱꦧꦼꦤ꧀ꦝꦶꦤ꧉

 

 

Terjemahan dalam baahasa Indonesiannya :

 

OJO DUMEH

Masyarakat Jawa memiliki nilai-nilai luhur yang sampai hari ini masih dipegang, yakni ojo dumeh. Artinya, sikap untuk tidak mentang-mentang/semena-mena.


Ojo dumeh berarti jangan sombong.

 

Ojo Dumeh adalah Falsafah lama yang berasal dari bahasa Jawa yang memiliki arti : ojo = jangan; dan Dumeh = mentang-mentang.

 

Ojo Dumeh dalam bahasa Indonesia sehari-hari artinya ‘jangan mentang-mentang’.  Ojo dumeh sugih (jangan mentang-mentang kaya). Ojo dumeh kuwasa (jangan mentang-mentan berkuasa). Ojo dumeh pinter  dan sebagainya.

 

Dalam budaya Jawa memang banyak diutarakan dalam bentuk larangan dari pada anjuran. Ojo turu sore-sore (jangan tidur sore) yang maksudkan agar orang selalu tirakat di malam hari. Ojo laku ngiwo (jangan berjalan ke kiri) maksudnya jangan berlaku atau berbuat yang tidak baik.

 

Kalau ada nasihat yang diawali dengan kata ‘ojo’ maka kita harus mencari makna afirmatif (anjuran) yang terkandung di dalamnya. Demikian juga dengan nasihat ‘ojo dumeh’ yang akan kita bahas kali ini.

 

Ojo dumeh atau jangan mentang-mentang tidak sekedar menganjurkan orang yang lebih untuk tidak pamer kelebihannya kepada ‘orang yang kurang. Orang juga sering mengartikan‘ojo dumeh’ dengan anjuran untuk berlaku sopan atau hormat kepada yang kurang dari dia agar orang tidak tersinggung.

 

Arti ‘ojo dumeh’ lebih dari sekedar ajuran berperilaku hormat. ‘Ojo dumeh” menganjurkan agar orang peduli kepada orang lain. Kalau kita mempunyai kelebihan, misanya kekayaan, kekuasaan dan ilmu, maka gunakanlah itu untuk membantu orang.

 

Sikap ‘ojo dumeh’ didasarkan pada kenyataan bahwa jalannya kehidupan itu bagaikan roda yang berputar. Setiap titik pada roda akan mengalami perubahan posisi, dari bawah ke atas dan dari atas ke bawah. Pada waktu kehidupan kita di atas, jangan lupa bahwa pada saatnya nanti akan berputar dan berada di bawah. Dengan demikian, nasihat ‘ojo dumeh’ juga memberi makna agar orang tidak lupa hari esok. Ojo dumeh kaya lalu boros, tidak menabung untuk hari esok. Ojo dumeh berkuasa lalu tidak ingat hari pensiun yang tanpa kekuasaan.

 

Kata yang sebenarnya pendek tetapi mempunyai arti yang begitu luas. Bagi orang jawa kata tersebut mengandung filosofi yang tinggi untuk dapat diterapkan dalam kehidupan sehari-hari. Ojo Dumeh mengandung arti bahwa kita (manusia) janganlah selalu membangga-banggakan apa yang telah dimiliki baik berupa ketenaran, harta benda, pangkat / jabatan, kecantikan, ketampanan, dan masih banyak lagi yang bisa dijadikan contoh.

 

Semua itu tidaklah kekal bagi pemiliknya, semua itu adalah titipan dari Tuhan Yang Maha Esa yang suatu saat pasti akan dimintanNya kembali. Ojo dumeh sugih (Jangan mentang mentang kaya), Ojo dumeh ganteng /ayu (Jangan mentang mentang ganteng/cantik), Ojo dumeh duwe pangkat terus sewenang-wenang (Jangan mentang mentang punya jabatan terus sewenang-wenang) dan masih banyak lagi ungkapan ojo dumeh yang dapat kita ambil dalam kehidupan sehari-hari.



Imajiner Nuswantoro



 

Post a Comment

0Comments
Post a Comment (0)