Suralaya Binangun
(Bathara Wrehaspati dadi wakile Bathara Narada ing Tlatah Tanah Djawa)
Crita
iki nyritakake bab Bathara Siwah kang jumeneng ratu ing Kraton Medang Siwanda
kanthi gelar Sri Maharaja Balya, kawicaksanane kasil ndadekake para maharaja
papat liyane rumangsa tandhing lan bali dadi dewa, kajaba Sri Maharaja Surapati
kang tetep, banjur mbangun. Kahyangan Suralaya minangka cabang Kahyangan
Jonggringsalaka. Carita iki disusun adhedhasar sumber Serat Pustakaraja Purwa
anggitane Ngabehi Ranggawarsita kanthi pangrembakane sithik.
CERITA NADRIKA Njaluk KEADILAN
Sri
Maharaja Prajapati ing Kraton Medang Gili ing ngarepe patih loro, yaiku Resi
Drasta lan Resi Kusamba. Dheweke ngrembug masalah populasi sing dumadi saka
manungsa lan raksasa. Dumadakan ana manungsa jenenge Nadrika teka njaluk
keadilan. Nadrika kandha yen bojone wis dipateni buta. Nanging, amarga ora
ngerti jenenge raksasa, Sri Maharaja Prajapati ngakoni yen dheweke angel
mutusake perkara kasebut. Sri Maharaja Prajapati mung bisa menehi pitutur
marang Nadrika supaya rabi maneh karo wong wadon liya.
Nadrika
kuciwa banget karo keputusane Sri Maharaja Prajapati. Dheweke banjur menyang
Gunung Mahendra kanggo njaluk keadilan marang Sri Maharaja Balya, pimpinan
Kerajaan Medang Siwanda. Sri Maharaja Balya banget prihatin krungu critane
Nadrika. Dheweke banjur menehi godhong rontal sing ditulis mantrane Rajah
Sengkali kanggo mateni raksasa. Nadrika matur nuwun banget lan langsung njupuk
godhong rontal menyang omah.
Tekan
Kraton Medang Gili, Nadrika nglebokake godhong rontal ing dalan lan ngawasi
saka papan pandhelikane. Ing kono ana raksasa jenenge Ditya Srenggampa sing
golek mangsa tanpa diweruhi dheweke nimpa godhong rontal. Sanalika raseksa dadi
lemas banjur ambruk ing lemah lan kelangan nyawane.
Nadrika
seneng banget nanging ing wektu sing padha wedi amarga kuwatir yen raksasa
liyane bakal ngetutake dheweke kanggo mbales dendam. Kanthi mikir mangkono,
Nadrika ninggalake Kraton Medang Gili kanggo ngabdi marang Sri Maharaja Balya
ing Kraton Medang Siwanda.
CRITA RATU BANTENG NJALUK KEADILAN
Ing
sawijining dina ana ibu bantheng kelangan pedhet amarga dipangan macan. Satekane
ing Kraton Medang Gora, arep ngadhep Sri Maharaja Mregapati nyuwun keadilan.
Nanging, Sri Maharaja Mregapati mutusake yen bantheng ibu bakal mbales mangan
anak macan.
Ibu
bantheng rumaos kuciwa, lajeng sowan Sri Maharaja Balya ing Kraton Medang
Siwanda. Sri Maharaja Balya banget mrihatinake lan menehi kekuwatan marang
sungu bantheng supaya luwih atos lan landhep supaya bisa didadekake senjata
nglawan macan. Ibu bantheng matur nuwun sanget lan nyuwun pamit dhateng
Kerajaan Medang Gora.
Dadi,
wiwit iku bantheng wis bisa ngadhepi serangan macan nggunakake sungu loro.
SRI MAHARAJA MATSYAPATI WANGSUL DADOS BATHARA WISNU
Ing
sawijining dina Sri Maharaja Matsyapati ing Kraton Medang Pura diadhepi
pemimpin iwak amarga akeh rakyate sing mati dipangan manuk bangau. Sri Maharaja
Matsyapati ngakoni yen dheweke ora bisa menehi pengadilan, amarga manuk bangau
kuwi kewan mabur sing ditakoni Sri Maharaja Kagapati ing Kerajaan Medang Prawa.
Pemimpin
iwak krasa kuciwa banjur sowan Sri Maharaja Balya ing Kraton Medang Siwanda
kanggo njaluk keadilan. Sri Maharaja Balya rumaos prihatin lan maringi lenga
sekti pamimpin iwak kang bisa digunakake kanggo nyegah serangan manuk bangau.
Pimpinan iwak matur nuwun lan mbagi lenga kanggo rakyate. Nanging, amarga
jumlahe diwatesi, sawetara iwak entuk minyak, dene liyane ora entuk. Iwak sing
entuk lenga dadi lunyu supaya bisa nglangi luwih cepet lan angel dicekel
bangau.
Sri
Maharaja Matsyapati isin banget midhanget yen Sri Maharaja Balya pranyata duwe
kawicaksanan ngluwihi dheweke. Dheweke uga ninggalake Kraton Medang Pura lan
bali menyang Hindustan minangka Bathara Wisnu.
Sri
Maharaja Prajapati ing Kraton Medang Gili kang midhanget pawarta mau langsung
ndadekake Kraton Medang Pura dadi negara vasal, kanthi mapanake Resi Drasta
dadi wakil ing kono. Nanging, Resi Drasta rumangsa ora bisa nindakake
kuwajibane, mula dheweke bali dadi Bathara Langsur lan bali menyang Hindustan.
Krungu
mangkono, Sri Maharaja Prajapati banjur ngutus Resi Kusamba kanggo makili
dheweke dadi raja bawahan ing Kraton Medang Pura.
TELU MAHARAJA WANDSUL ING TANAH HINDUSTAN
Sri
Maharaja Kagapati, Sri Maharaja Prajapati, lan Sri Maharaja Mregapati
sadina-dina kelangan panguwasa amarga akeh rakyate sing njaluk pangayoman
marang Sri Maharaja Balya, sing banjur dadi warga Kraton Medang Siwanda uga.
Para warga ugi nilaraken agaminipun piyambak-piyambak, lajeng ngrasuk agami
ingkang dipun wulang dening Sri Maharaja Balya, ingkang sinebat Agama Siwah.
Tambah akeh, penganut agama Siwah saya tambah akeh lan ngluwihi penganut agama
liya.
Pungkasan,
kaisar telu ora bisa nahan isin maneh. Dheweke uga mutusake bali menyang
Hindustan, yaiku Sri Maharaja Kagapati bali menyang Bathara Sambu, Sri Maharaja
Prajapati bali menyang Bathara Brahma, lan Sri Maharaja Mregapati bali menyang Bathara
Bayu.
Dene
Sri Maharaja Surapati iku siji-sijine ratu kang urip ayem tentrem ora krasa
digugat dening panguwasane Sri Maharaja Balya. Iki amarga wong-wong ing Kraton
Medang Gana wis dadi wong wicaksana lan jawata sing wis ora seneng karo
kepinginan kadonyan, mula arang-arang ana padudon.
Dadi,
ing Tanah Jawa saiki mung kari loro, yaiku Sri Maharaja Balya sing mimpin
Kraton Medang Siwanda ing Gunung Mahendra, lan Sri Maharaja Surapati sing mimpin
Kraton Medang Gana ing Gunung Mahameru. Kajaba iku, ana uga Resi Kusamba sing
dadi raja bawahan ing Kraton Medang Pura ing Gunung Gora.
BATHARA INDRA MBANGUN KAHYANGAN SURALAYA
Ing
sawijining dina Sri Maharaja Surapati ing Kraton Medang Gana nampa rawuhe Bathara
Narada lan Bathara Wrehaspati. Dewa loro mau teka ngaturake dhawuhe Bathara
Guru supaya Sri Maharaja Surapati mbangun kahyangan ing Gunung Mahameru
minangka wakil saka Kahyangan Jonggringsalaka ing Gunung Kailasa. Iki amarga
akeh warga Tanah Jawa sing sregep ngibadah nganut Agama Dewa lan nyuda
ketergantungan donya, saengga pantes diangkat dadi dewa lan manggon ing swarga.
Sri
Maharaja Surapati matur nuwun awit sampun pikantuk kapitadosan saking Bathara
Guru. Dheweke uga bali nggunakake jeneng Bathara Indra kang uga nduweni gelar Bathara
Surapati. Kanthi pambiyantu Bathara Narada lan Bathara Wrehaspati, banjur
mbangun Kraton Medang Gana kanthi persis kaya Kahyangan Jonggringsalaka, banjur
diparingi jeneng Kahyangan Suralaya.
Bareng
rumangsa wis cukup, Bathara Narada pamit lunga saka Kahyangan Suralaya, dene Bathara
Wrehaspati tetep ana ing kono. Yen Bathara Indra dadi wakile Bathara Guru,
banjur Bathara Wrehaspati dadi wakile Bathara Narada ing Tanah Jawa.
Imjiner Nuswantoro
