SERAT SABDA PALON (PUPUH SINOM)

0

SERAT SABDA PALON

(PUPUH SINOM)

Salam Rahayu

1. Padha sira ngelingana

Carita ing nguni-nguni

Kang kocap ing sêrat Babad

Babad nagri Majapahit

Nalika duk-ing nguni

Sang-a Brawijaya Prabu

Pan samya pêpanggihan

Kaliyan Njêng Sunan Kali

Sabda Palon Naya Genggong rencangira.

Maknanya :

Ingatlah kalian semua,

Akan cerita masa lalu,

Yang tercantum didalam Babad (Sejarah)

Babad Negara Majapahit,

Ketika saat itu,

Sang Prabhu Brawijaya,

Tengah bertemu,

Dengan Kangjeng Sunan Kalijaga,

Ditemani oleh Sabda Palon dan Naya Genggong.

2. Sang-a Prabu Brawijaya

Sabdanira arum manis

Nuntun dhatêng punakawan

Sabda Palon paran karsi

Jênêngsun sapuniki

Wus ngrasuk agama Rasul

Heh ta kakang manira

Meluwa agama suci

Luwih bêcik iki agama kang mulya.

Maknanya :

Sang Prabhu Brawijaya,

Bersabda dengan lemah lembut,

Mengharapkan kepada kedua punakawan (pengiring dekat)-nya,

Tapi Sabda Palon tetap menolak,

Diriku ini sekarang,

Sudah memeluk Agama Rasul,

Wahai kalian kakang berdua,

Ikutlah memeluk agama suci,

Lebih baik karena ini agama yang mulia.

3. Sabda palon matur sugal

Yen kawula boten arsi

Ngrasuka agama Islam

Wit kula puniki yêkti

Ratuning Dang Hyang Jawi

Momong marang anak putu

Sagung kang para Nata

Kang jumênêng ing tanah Jawi

Wus pinasthi sayêkti kula pisahan.

Maknanya :

Sabdo Palon menghaturkan kata-kata agak keras,

Hamba tidak mau,

Memeluk agama Islam,

Sebab hamba ini sesungguhnya,

Raja Dahnyang (Penguasa Gaib) tanah Jawa,

Memelihara kelestarian anak cucu (penghuni tanah Jawa),

(Serta) semua Para Raja,

Yang memerintah di tanah Jawa,

Sudah menjadi suratan karma (wahai Sang Prabhu), kita harus berpisah.

4. Klawan Paduka sang Nata

Wangsul maring sunya ruri

Mung kula matur petungna

Ing benjang sakpungkur mami

Yen wus prapta kang wanci

Jangkêp gangsal atus taun

Wit ing dintên punika

Kula gantos agami

Gama Buddhi kula sêbar ing tanah Jawa.

Maknanya :

Dengan Paduka Wahai Sang Raja,

Kembali ke Sunyaruri (Alam kosong tapi ber-isi, 

Alam yang tidak ada tapi ada),

Hanya saja saya menghaturkan sebuah pesan agar Paduka menghitung,

Kelak sepeninggal hamba,

Apabila sudah datang waktunya,

Genap lima ratus tahun,

Mulai hari ini,

Akan saya ganti agama (di Jawa),

Agama Buddhi akan saya sebarkan ditanah Jawa.

5. Sintên tan purun nganggeya

Yêkti kula rusak sami

Sun sajakkên putu kula

Brêkasakan rupi-rupi

Dereng lêga kang ati

Yen durung lêbur atêmpur

Kula damêl pratandha

Pratandha têmbayan mami

Hardi Mrapi yen wus njêblug mili lahar.

Maknanya :

Siapa saja yang tidak mau memakai,

Akan saya hancurkan,

Akan saya berikan kepada cucu saya sebagai tumbal,

Makhluk halus berwarna-warni,

Belum puas hati hamba,

Apabila belum hancur lebur,

Saya akan membuat pertanda,

Pertanda sebagai janji serius saya,

Gunung Merapi apabila sudah meletus mengeluarkan lahar.

6. Ngidul ngilen purugira

Nggada bangêr ingkang warih

Nggih punika wêkdal kula

Wus nyêbar agama Buddhi

Mêrapi janji mami

Anggêrêng jagad satuhu

Karsanireng Jawata

Sadaya gilir gumanti

Botên kenging kalamunta kaowahan.

Maknanya :

Kearah selatan barat mengalirnya,

Berbau busuk air laharnya,

Itulah waktunya,

Sudah mulai menyebarkan agama Budhi,

Merapi janji saya,

Menggelegar seluruh jagad,

Kehendak Tuhan,

(Karena) segalanya (pasti akan) berganti,

Tidak mungkin untuk dirubah lagi.

7. Sangêt-sangêting sangsara

Kang tuwuh ing tanah Jawi

Sinêngkalan tahunira

Lawon Sapta Ngêsthi Aji

Upami nyabarang kali

Prapteng têngah-têngahipun

Kaline banjir bandhang

Jêrone ngelebna jalmi

Kathah sirna manungsa prapteng pralaya.

Maknanya :

Sangat sangat sengsara,

Yang hidup ditanah Jawa,

Perlambang tahun kedatangannya,

LAWON SAPTA NGESTI AJI (LAWON : 8, SAPTA : 7, NGESTHI : 9, AJI : 1 = 1978),

Seandainya menyeberangi sebuah sungai,

Ketika masih berada ditengah-tengah,

Banjir bandhang akan datang tiba-tiba,

Tingginya air mampu menenggelamkan manusia,

Banyak manusia sirna karena mati.

8. Bêbaya ingkang tumêka

Warata sa Tanah Jawi

Ginawe Kang Paring Gêsang

Tan kenging dipun singgahi

Wit ing donya puniki

Wontên ing sakwasanipun

Sadaya pra Jawata

Kinarya amêrtandhani

Jagad iki yêkti ana kang akarya.

Maknanya :

Bahaya yang datang,

Merata diseluruh tanah Jawa,

Diciptakan oleh Yang Memberikan Hidup,

Tidak bisa untuk ditolak,

Sebab didunia ini,

Dibawah kekuasaan,

Tuhan dan Para Dewa,

Sebagai bukti,

Jagad ini ada yang menciptakan.

9. Warna-warna kang bêbaya

Angrusakên Tanah Jawi

Sagung tiyang nambut karya

Pamêdal boten nyêkapi

Priyayi keh bêranti

Sudagar tuna sadarum

Wong glidhik ora mingsra

Wong tani ora nyukupi

Pamêtune akeh sirna aneng wana.

Maknanya :

Bermacam-macam mara bahaya,

Merusak tanah Jawa,

Semua yang bekerja,

Hasilnya tidak mencukupi,

Pejabat banyak yang lupa daratan,

Pedagang mengalami kerugian,

Yang berkelakuan jahat semakin banyak,

Yag bertani tidak mengahsilkan apa-apa,

Hasilnya banyak terbuang percuma dihutan.

10. Bumi ilang bêrkatira

Ama kathah kang ndhatêngi

Kayu kathah ingkang ilang

Cinolong dening sujanmi

Pan risaknya nglangkungi

Karana rêbut rinêbut

Risak tataning janma

Yen dalu grimis keh maling

Yen rina-wa kathah têtiyang ambegal.

Maknanya :

Bumi hilang berkahnya,

Banyak hama mendatangi,

Pepohonan banyakyang hilang,

Dicuri manusia,

Kerusakannya sangat parah,

Sebab saling berebut,

Rusak tatanan moral,

Apabila malam hujan banyak pencuri,

pabila siang banyak perampok.

11. Heru hara sakeh janma

Rêbutan ngupaya kasil

Pan rusak anggêring praja

Tan tahan pêrihing ati

Katungka praptaneki

Pagêblug ingkang linangkung

Lêlara ngambra-ambara

Waradin sak-tanah Jawi

Enjing sakit sorenya sampun pralaya.

Maknanya :

Huru hara seluruh manusia,

Berebut mencari hidup

Rusak tatanan negara,

Tidak tahan perdihnya hati,

Disusul datangnya,

Wabah yang sangat mengerikan,

Penyakit berjangkit kemana-mana,

Merata seluruh tanah Jawa,

Pagi sakit sorenya mati.

12. Kêsandhung wohing pralaya

Kaselak banjir ngêmasi

Udan barat salah mangsa

Angin gung anggêgirisi

Kayu gung brastha sami

Tinêmpuhing angin agung

Kathah rêbah amblasah

Lepen-lepen samya banjir

Lamun tinon pan kados samodra bena.

Maknanya :

Belum selesai wabah kematian,

Ditambah banjir bandhang semakin menggenapi,

Hujan besar salah waktu,

Angin besar mengerikan,

Pohon-poho besar bertumbangan,

Disapu angin yang besar,

Banyak yang roboh berserakan,

Sungai-sungai banyak yang banjir,

Apabila dilihat bagaikan lautan.

13. Alun minggah ing daratan

Karya rusak têpis wiring

Kang dumunung kering kanan

Kajêng akeh ingkang keli

Kang tumuwuh apinggir

Samya kentir trusing laut

Sela gêng sami brastha

Kabalêbêg katut keli

Gumalundhung gumludhug suwaranira.

Maknanya :

Ombak naik kedaratan,

Membuat rusak pesisir pantai,

Yang berada dikiri kanannya,

Pohon banyak yang hanyut,

Yang tumbuh dipesisir,

Hanyut ketengah lautan,

Bebatuan besar hancur berantakan,

Tersapu ikut hanyut,

Bergemuruh nyaring suaranya.

14. Hardi agung-agung samya

Huru-hara nggêgirisi

Gumalêgêr swaranira

Lahar wutah kanan kering

Ambleber angêlêbi

Nrajang wana lan desagung

Manungsanya keh brastha

Kêbo sapi samya gusis

Sirna gêmpang tan wontên mangga puliha.

Maknanya :

Gunung berapi semua,

Huru hara mengerikan,

Menggelegar suaranya,

Lahar tumpah kekanan dan kekirinya,

Menenggelamkan,

Menerejang hutan dan perkotaan,

Manusia banyak yang tewas,

Kerbau dan Sapi habis,

Sirna hilang tak bisa dipulihkan lagi.

15. Lindhu ping pitu sadina

Karya sisahing sujanmi

Sitinipun samya nêla

Brêkasakan kang ngêlêsi

Anyeret sagung janmi

Manungsa pating galuruh

Kathah kang nandhang roga

Warna-warna ingkang sakit

Awis waras akeh kang prapteng pralaya.

Maknanya :

Gempa bumi sehari tujuh kali,

Membuat ketakutan manusia,

Tanah banyak yang retak-retak,

Makhluk halus yang ikut membantu amarah alam,

menyeret semua manusia,

Manusia menjerit-jerit,

Banyak yang terkena penyakit,

Bermacam-macam sakitnya,

Jarang yang bisa sembuh malahan banyak yang menemui kematian.

16. Sabda Palon nulya mukswa

Sakêdhap botên kaeksi

Wangsul ing jaman limunan

Langkung ngungun Sri Bupati

Njêgrêg tan bisa angling

Ing manah langkung gêgêtun

Kêdhuwung lêpatira

Mupus karsaning Dewadi

Kodrat iku sayêkti tan kêna owah.

Maknanya :

Sabdo Palon kemudian menghilang,

Sekejap mata tidak terlihat sudah,

Kembali ke alam misteri,

Sangat keheranan Sang Prabhu,

Terpaku tidak bisa bergerak,

Dalam hati merasa menyesal,

Merasa telah berbuat salah,

Akhirnya hanya bisa berserah kepada Tuhan,

Janji yang telah terucapkan itu sesungguhnya tak akan bisa dirubah lagi.


Post a Comment

0Comments
Post a Comment (0)