KIDUNG MANUSA YADNYA

0

 KIDUNG MANUSA YADNYA



Imajiner Nuswantoro


Kidung Manusa Yadnya adalah nyanyian suci keagamaan Hindu (seperti Pupuh Pucung, Maskumambang, dan Demung) yang dilantunkan untuk memohon keselamatan dan kesejahteraan manusia sejak dalam kandungan hingga dewasa. Kidung ini biasa mengiringi upacara daur hidup siklus manusia di Bali seperti Pagedong-gedongan, Nelu Bulanin (3 bulanan), Otonan, Metatah (potong gigi), dan Pawiwahan (pernikahan). 

Berikut adalah detail tahapan dan contoh penggunaan kidung pada upacara Manusa Yadnya di Bali : 

1. Bayi dalam Kandungan (Pagedong-gedongan): Kidung dilantunkan untuk memohon keselamatan ibu dan bayi. 

2. Bayi Tiga Bulan (Nelu Bulanin): Menggunakan lantunan seperti Kidung Tiga Bulanan untuk membersihkan dan mengembalikan jiwa sang bayi ke raganya. 

3. Hari Kelahiran (Otonan): Dilantunkan setiap enam bulan (210 hari) menggunakan Pupuh Pucung atau Maskumambang yang bermakna memuliakan manusia. 

4. Potong Gigi (Metatah): Kidung dinyanyikan untuk mengiringi remaja dewasa memotong 6 gigi atas, menyimbolkan pengendalian Sad Ripu. 

5. Pernikahan (Pawiwahan): Nyanyian sakral yang mengiringi prosesi penyatuan suci kedua mempelai.




KAWITAN TANTRI


1. Wuwusēn Bhupati,

Ring Patali nagantun,

Subaga wirya siniwi,

Kajrihing sang para ratu,

Salwaning jambu warsadi,

Prasamātũr kembang tawon


2. Tuhu tan keneng api

Pratapa sang Prabu,

Kesyani ruktya sajnyari,

Sawyakti yan hari Wisnu,

Nityang de hulaping ari,

Çridara patra sang katong


3. Wetning raja wibhawa

Mas mani penuh,

Makinda yutaning bahudanda

Çri Narendra Çri Singhapati,

Hujaring Mpu Bhagawanta,

Ridenira pancanana,

Bratang kapancasyan,

Hatur Hyang Dharma

Nurageng bhuh.


4. Kading kreta yuga

Swapurneng nagantun,

Kakwehan sang yati,

Sampun sama jayendrya,

Weda tatwa wit,

Kantinen de Çri Narendra,

Nityasa ngruci tutur,

Tan karaseng wiku hapunggung,

Wyara brantajnya jugul.



DEMUNG SAWIT

(bawak-dawa)


1. Tuhwatut bhiseka Nrapati,

Çri Eçwarya dala,

Dala Kusuma patrang lung,

Eçwarya raja laksmi,

Sang kula hamenuhi rajya,

Kwehing bala diwarga

Mukya sira Kryan Patih,

Sang Niti Bandeçwarya patrārum.


2. Nityaca angulih ulih,

Amrih Sutrepting nagara,

Lan sang para dimantrya,

Tuhu widagda nglus bhumi,

Susandi tinut rasaning aji,

Kutara manawa

mwang sastra Sarodreti

matangyan tan hanang baya kewuh.


3. Pirang warsa Çri Nrapati Çwaryadala,

tustãngering sana

kalang diwa rahayu,

Çri Narapati Lagya gugulingan ring taman,

Ring yaça ngurddha hangunggul,

Yaya miçreng tawang,

Tinumpyatak inukir,

Kamala kinanda kanda,

Langu hinupacareng santun.


4. Mangemiyat kalangen ikang nagara,

Tiçoba awiyar Indra Bhawana nurun,

Kweh tang pakwana titip,

Pada kabhinawa,

Dening sarwendah linuhung

Liwar sukanikang wong,

hanamtami kaapti,

harumpukan sari sama

angrangsuk bhusananeka marum.


5. Sakuwu kuwu mangkin suka,

Ramya mahotsawa,

Munyang tabe tabehan

Sinamening gending curing,

linawu wina kinidungan

Swapitaning ratna wadhu,

Lagya nawung rasmi, Sinang

yoga dening yayah indung.


6. Hentryarsa Çri Bhupati Mulat,

Wilaçanikang wwang,

Sajalwistyarsa handulur,

Kadangnya nawung ragi,

Ramya sopacara langu,

Tut marga amijamijah,

Wruh Çri Maha Bhupati,

Nora suka madani sinawung.


7. Tan koningeng ratri henjing

Çri Narendra wus ira asnana,

Mentas asalin kampuh petak

Halus botlor açri,

Tekaning sabuk waja bresih

Panwahwa susur,

Lumekas amuja,

Munggwing maharidanti,

Ryagraning wukir-wukiran,

kinusa ring wekuntang dekung.


8. Wruh sireng tatwa samadhin

Deha çudha, sanustana

Sanghyang Sopakaranya

Huwus, nangarasmerti

Tumuli mijil Çri Narendra,

Sampun angrangsuk kaprabun,

Hadikara abhra sumunu urnabhugaçri,

Tuhu sang Çri Haridara,

Penuh tang mas manikeng bapuh.



GINADA (Mepandes)


1. Saraswati Dewi Jnana

Dewi pamrastistha yukti

Niki bhaktane mapandes

Mangda sami nemu rahayu

Mangicalang panca klesa

Maka sami

Brahma Wisnu Maheswara


2. Lugrahin Dewa picayang

Upacara mangda suci

Brahmana Wisnu Maheswara

Saraswati, Laksmi katur

Parwati Sawitri Durga

Tresna asih

Nglebur sarwa papa dosa


3. Dewa-Dewi ring Kahyangan

Tityang sami pedek tangkil

Malarapan upacara

Mapandes mangda rahayu

Ngicalang sekancan mala

Mangda suci

Tresna asih mabraya


4. Brahma Wisnu para Dewa

Lugrahin bhaktane sami

Mangda sarwa papa klesa

Ical dosa mwah sadripu

Suci bhakti tresna bagya

Prama shantih

Mabraya saling sayangang


5. Yadnya Mapandes Punika

Ngastiti ring Sang Hyang Widhi

Tresna asih sweca lugra

Ngicalang papa sadripu

Mogi sami para dewa

Om Hyang Widhi

Sweca asih mapicayang


6. Bhaktin tityang mangkin cingak

Bhakti ayu luhur suci

Katur ring para Dewata

Siwa Brahma Mahawisnu

Parwathi Sawitri Durga

Manyuryanin

Ngicen tirtha panglukatan.


7. Mapandes nenten ma parna

Yan momo tan sipi-sipi

Ring cangkem meseh magenah

Mrupa pangan miwah tutur

Punika patut becikang

Patunain

Punika teges mapandes


8. Ganapati sane lintang

Ngetep caline asiki

Mawinan Ganesh digjaya

Ngasorang sekancan ripu

Nilarudraka kakawonang

Meseh sakti

Malarapan ngeret indria.


9. Untu sri punika patpat

Calinge taler kakikir

Lambang sadripune ical

Wicaksana jnana tumbuh

Ngasorang meseh ring raga

Ganapati

Ngasorang Nilarudraka


10. Nilarudraka ring raga

Momo cangkeme tan sipi

Punika sandang icalang

Majalaran tatwa tutur

Tuture patut resepang

Satya Widhi

Tunasin plajahan Weda


11. Tuture nguni elingang

Dewa Kala, Ganapati

Untune katatah melah

Prasida ngasorang ripu

Prasida manggihin Siwa

Dewa sakti

Hyang Siwa Om Namaswaha


12. Pirengan yukti resepang

Mapandes ngawinang suci

Yan beneh ban makta raga

Sampunang lempas ring tutur

Turu Brahma, Wisnu Siwa

Om Tri Murti

Bekel pati urip bagya.



PUPUH SINOM


1. Tatwa mapandes kidungang

Pupuh sinom sane asri

Tatwa mapandes ring satra

Satra puranane rihin

Nyihnahang tatwa ne luhur

Indik teges tatwa satra

Teges mapandes ne yukti

Tutur dumun

Ngicalang roga sarira


2. Nilarudraka ring rana

Ngasorang dewata sami

Dewa Dewi mangun tapa

Mapinunas ring Hyang Widhi

Mangda polih pawisik

Prasida ngasorang musuh

Sang Hyang Widhi mapaica

Ngicen wahyu mahasidi

Indra tuhu

Ledang ida nunas ica


3. Ganesha Gajawadana

Manut tutur sane nguni

Tutur Semaradahana

Tatwa Dewa Ganapati

Kautus Om Dewa Dewi

Siwa Brahma Maha Wisnu

Wayu Agni miwah Indra

Ngarepin mesehe sakti

Meseh tuhu

Maparab Nilarudraka


4. Sang Hyang Widhi mangandika

Mangda murug musuh sakti

Putran Ida Dewa Siwa

Biyange Om Sri Parwati

Winayaka putra sakti

Mademang musuhe tuhu

Ganapati jaya digjaya

Mamunggel calinge siki

Nika tuhu

Sanjata lintang utama


5. Teges mapandes punika

Ngicalang momone sami

Malantaran simbul tatwa

Ngikir untu miwah caling

Untu sri punika sami

Calinge katatah milu

Nenem sami ne katatah

Lambang sadripu wyakti

Tatwa luhur

Pican Brahma Wisnu Siwa


6. Brahma Wisnu Maheswara

Durga Laksmi Saraswati

Lugrahin Dewa picayang

Para bhakta sane mangkin

Mapandes masuci bersih

Upacara ne rahayu

Sekancan momone ical

Kaicen Sri Ganapati

Suci luhur

Mangda ngamolihang bagya


7. Mapandes nenten maparna

Yan momo tan sipi sipi

Banggras bawos galak pisan

Ring rerama nenten bhakti

Tan bhakti ring Dewa Dewi

Mabraya tan pati rungu

Indriyane tan majangka

Dewa Dewi Hyang Trimurti

Nenten cumpu

Brahma Wisnu Maheswara


8. Teges mapandes utama

Ngeret indria maka sami

Utama cangkem punika

Mangda tan ngacuh mamunyi

Majeng ajengan ne luwih

Ngamargiang tatwa luhur

Sastra Weda ne utama

Upanisad Purana sami

Nika anut

Mangda urip tresna bagya


9. Punika teges mapandes

Mangda uning Sang Hyang Widhi

Yan momo kalintang lintang

Sinah Dewa ngedoh sami

Durga Laksmi Saraswati

Brahma Siwa taler Wisnu

Nenten ledang mapaica

Yan momo tan sipi-sipi

Teges ipun

Tatwa Weda ne margiang


10. Resepang tatwa matatah

Mateges lintang utama

Mamunggel loba angkara

Papa dosa makasami

Lantaran malajahin aji

Aji sastra Weda luhur

Bhakti ring Widhi lan Dewa

Makarya anggen subhakti

Sinah rahayu

Rahayu manggihin moksha.



MAS KUMAMBANG (pawiwahan)


1. Uduh ratu

para Dewa mwang Hyang Widhi

Cingak bhaktin titiang

Tityang matur bhakti suci

Icen tityang panugrahan


2. Om Hyang Widhi

tityang matur puja puji

Nunas mangda rahajeng

Pengantene sareng kalih

Mangda shanti kerta bagya


3. Om Hyang Widhi

antene cingakin mangkin

Wisnu Laksmi s’kala

Smara Ratih ya masanding

Bagus abra jegeg alep


4. Bagus genjing,

jegeg sih antene kalih

Ratih lan Smara

Tresna bagya kenyar kenyir

Lugrahin putra suputra.


5. Brahma Wisnu

Iswara Dewata suci

Bhakti nyabran dina

Makarya jemetang sai

Sinah shanti tresna bagya


6. Sampunan lali

nyayangang sarwa prani

Sami Wdhi ngreka

Sekancan sane numadi

Sewos karma atma tunggal



MAS KUMAMBANG (OTONAN)


1. Brahma Wisnu,

Iswara Trimurti sakti

Icen rarene jnana

Mangda dados suputra jati

Bhakti ring Widhi lan Dewa.


2. Siwa Iswara,

ajin Om Kumara yukti

Om Dewa Kumara

Nyuciang letehe sami

Ngawenang jagate kertha


3. Dewa Kumara

putran Ida Gangga Dewi

Gangga lintang tresna

Majeng ring Kumara siddhi

Dewa rarene samian.


4. Subramanyam,

cingakin rarene mangkin

Sane kopacara

Mangda bagya ayur dehi

Lunas lanus shanti prema


5. Om Kumara,

lugrahin rarene alit

Mangda wicaksana

Ring daging pustaka suci

Weda Smerthi Upanisad.


6. Dewa Kumara

suryanin damuhe sami

Rarene utama

Mangda dados suputra jati

Asih bhakti ring Dewata.


7. Dewa Kumara,

icen rarene mangkin

Icen dirgayusa

Marerama bhakti tuwi

Paras paros sarpanaya


8. Om Kumara,

Jaya Kumara kapuji

Tityang matur suksma

Geng ampura tityang mangkin

Mogi Dewa sweca lugra.



WILAT MAYURA (bawak)


1. Sarwi angataging sarwa sinom

Sarwi abangis ring luhur

Pangrikning semara angelur

Kasangan den lwahing waris

Sakwehing wong amemaluk

Taluktak lan jurang suarania

Anarunger talinia

Kumeroncong tibeng parangan


2. Angrerimang sang ulungun

Sang lara angundur guyu

Sang karwa lingnia kasemaran

Amawa istri kaleson

Dadya ta amuwuhing angrawit

Sasolah ira sang arum

Sang kakung lingnia

Duh yayi paran denkwa

Dumunung sakeng laras ta



MADWIJATI (rara-wangi)


1. Nihan polahing sang tatas wiku,

Nawang bhumi langit

Dija ento warangane

Punika tegakan wiku

Wulan surya lawan wintang

Sampun kawasne ring langit

Endi pamating ipun

Mwang riuriping banyu asri.



PUPUH ADRI


1. Om Ksama pujaning hulun,

Yan ati wimuda

Pralanggya sungapamuji

Ripada sang hyang sinuhun

Tan pamatra tan pasantun

Hina rikaya wak manah

Nging sradha bhakti panungsung

Nugraha ring nis sahaya

Wineh saluwir ning sinandya.


2. Tuhun ring wang budhi sadhu

Nis sangsaya muja

Rikita hyang maha suci

Witning sahanan tumuwuh

Maka anggo pasuk weta

Nresti samasta bhawana

Sangkeng prakerti ya metu

Dadya panca maha bhuta

Manah budhi ahengkara



BRAMARA SANGUPATI (dawa)


Amurwa ribasa sinuksama sandining atanu

Wyariati saduning kalangun ndan amerih

Lahunira ring taman murang gati watunikang kirana

Lumbra wredhi rumning adrya udyana lelangon.





Imajiner Nuswantoro




Post a Comment

0Comments
Post a Comment (0)