SERAT SULUK NGABDULSALAM (Pupuh XVIII s/d XXII) (Suluk Seh Ngabdul Salam R.M. Wirakusuma)

0

SERAT SULUK NGABDULSALAM 

(Pupuh XVIII s/d XXII)

(Suluk Seh Ngabdul Salam R.M. Wirakusuma)

 

 


Bersambung artikel ke -2 KLIK :

https://syehhakediri.blogspot.com/2024/03/serat-suluk-ngabdulsalam-pupuh-xvii.html



PUPUH XVIII

M I J I L

 

1. Iku jatining wong salat kaji/ madyaning patemon/ ngalam laut puniku arané/ tanpa urip lawan tanpa ngelih/ lan ora prihatin/ mung rahmat kadulu//

 

Itu sesungguhnya orang salat haji/ ditengahnya pertemuan/ sebutannya itu alam lahut/ tanpa hidup serta tanpa lapar/ dan tidak prihatin/ hanya rahmat terlihat/

 

2. Miwah nikmat lawan suka singgih/ iku kang katonton/ Radèn Tiwikrama lon aturé/ ngalam sapta kula dèrèng uning/ ki sèh ngandika ris/ sun jarwani kulup//

 

Serta sungguh nikmat dan senang/ itu yang terlihat/ raden Tiwikrama pelan bicaranya/ alam tujuh saya belum tahu/ Ki Seh berkata lembut/ saya jelaskan nak//

 

3. Ngalam jabarul ingkang kariyin/ tegesé katonton/ amisésa sapolah tingkahé/ sejatiné dhadhanira kaki/ rahina lan wengi/ kang swara kumruwuk//

 

Alam jabarul yang pertama/ maksudnya jelas/ menguasai segala tingkah lakunya/ sesungguhnya dadamu/ siang dan malam/ yang bersuara gaduh//

 

4. Kawisésa ingkang among ragi/ mila nora pedhot/ jroning dhadha iku luwih ramé/ cipta ala lawan cipta becik/ iku kang murbèni/ mring kang among tuwuh//

 

Berkuasa yang mengasuh raga/ maka tidak putus/ dalam dada itu lebih ramai/ keinginan buruk dan baik/ itu yang memerintah/ pada yang mengasuh keturunan//

 

5. Krenteg-krenteg sarenteg kinardi/ ngunandikaning wong/ sinèlèhken mring uripé dhéwé/ sik ing karya wisayaning galih/ kang ala kang becik/ pinarcayèng kayun//

 

Perasaan-perasaan serasa dibuat/ ceritanya orang/ diletakkan pada hidupnya sendiri/ geraknya usaha keinginannya hati/ yang buruk dan baik/ dipercayakan pada tujuan//

 

6. Ngalam nasot ingkang kaping kalih/ sira dèn mangertos/ ngalam manungsa iku kang duwé/ panggonané jati manungseki/ saben dina keksi/ isiné kaslamur//

 

Alam nasut yang kedua/ kamu harap dimengerti/ alam manusia yang punya itu/ tempat sebenarnya manusia itu/ tiap hari kelihatan/ isinya tersembunyi//

 

7. Kabur-kabur tan wruh tan ngémuti/ pilih ingkang anon/ jatining manungsa lanang nggoné/ apadéné jatining pawestri/ iku wus sumandhing/ kalangan wor sambu//

 

Kabur tak tahu dan ingat/ pilihlah yang mengetahui/ sesungguhnya laki-laki tempatnya/ seperti halnya perempuan/ itu sudah bersanding/ lingkungan bercampur tersamar//

 

8. Iku jatiné jalu lan éstri/ yèn sira nora wroh/ ngurnyengguta suket lan godhongé/ sira iku lawan kebo sapi/ mung kacèké ugi/ ana buntutipun//

 

Itu sesungguhnya pria dan wanita/ jika kamu tidak tahu/ makanlah rumput dan daunnya/ kamu itu serta kerbau sapi/ hanya bedanya juga/ ada ekornya//

 

9. Ngalam malakud ingkang kaping tri/ ngalamé karaton/ luwih éwuh iku wicarané/ kaping paté iku ngalam kabir/ ngalam dunya kaki/ kaping limanipun//

 

Alam malakut yang ketiga/ alamnya istana/ lebih susah itu ceritanya/ keempat itu alam kabir/ alam dunia nak/ kelimanya//

 

10. Ngalam sahir wastané puniki/ enggoné yèn layon/ darul karim puniku arané/ panggonané bésuk yèn ngemasi/ ping nem sun jarwani/ kang ngalam malaut//

 

Alam sahir sebutannya itu/ tempatnya kalau mati/ sebutannya darul karam/ tempatnya besok kalau mati/ keenam saya jelaskan/ yaitu alam malaut//

 

11. Ngalamé pana kang wus kawilis/ kasapta kinaot/ ngalam kamil puniku arané/ éwuh temen nggon ingsun anggupit/ wus menenga kaki/ radèn matur nuwun//

 

Alamnya akhir yang sudah terhitung/ ketujuh sudah utama/ alam kamil itu sebutannya/ susah benar ketika saya menggubah/ sudah diamlah nak/ raden berterima kasih//

 

12. Wekas ingsun marang sira kaki/ poma tan mangertos/ aywa pangling marang permanané/ kang permana uwis martandhani/ sumrambah mring ragi/ liring permanéku//

 

Pesan saya pada kamu nak/ seandainya tidak tahu/ jangan lupa pada yang Maha Melihat/ yang maha melihat sudah memberi tanda/ menjalar pada tubuh/ maksudnya permana itu//

 

13. Upamané wong olahing dhiri/ dèn kadi anglamong/ ing wanodya kang éndah warnané/ bratanira iku aywa lali/ surub ngisa keksi/ yèn ngisa kadulu//

 

Seumpama orang yang belajar/ biar seperti berkhayal/ pada wanita yang berwajah cantik/  bertapa itu jangan lupa/ malam isya kelihatan/ jika isya terlihat//

 

14. Sreping jalma saya anglebati/ tengah dalu katon/ byar rahina iku saya ngèglèh/ pukul sapta pan wuwuh wiyadi/ lingsir wétan keksi/ bukti milu muluk//

 

Sejuknya manusia tambah dalam/ tengah malam kelihatan/ terang siang hari itu tambah jelas/ jam tujuh akan bertambah sedih/ condongnya timur kelihatan/ ikut merasakan tinggi//

 

15. Lingsir kulon pan ora gumingsir/ sang dyah saya katon/ pukul catur linuntur kupingé/ sreping arga tembungé mlas asih/ suwara rum manis/ pangandikanipun//

 

Condongnya barat tidak akan bergeser/ sang putri tambah kelihatan/ jam empat lunturkan telinganya/ sejuknya gunung ucapannya penuh belas kasih/ suara harum manis/ perkataannya//

 

16. Dadi impèn yèn turu lan bukti/ wèh gantèn maring wong/ sira yèn wus mangkono ta anggèr/ raganira aran jisim lantip/ putra Tepaswangi/ nembah sarwi dheku//

 

Jadi mimpi jika tidur dan makan/ mendapat sirih pada orang/ jika kamu sudah begitu nak/ badanmu dinamakan jasad cerdas/ putra Tepaswangi/ menyembah serta duduk//

 

17. Aranira Ki Jayadiluwih/ iku tas tatakon/ kèhing wangsal kang tinakokaké/ ingkang tumrap sasindhèning ringgit/ aturna mring mami/ wangsalan kawuwus//

 

Namanya Ki Jayadiluwih/ itu baru bertanya/ banyak pertanyaan yang ditanyakan/ yang menjadi keharusan sinden wayang/ serahkan pada badan/ pertanyaannya diucapkan//

 

18. Sun tan bisa wangsalaning ringgit/ sira kang wus weroh/ aturena lan tulisen baé/ radèn Tiwikrama matur bekti/ sandika nglampahi/ riseksana mundhut//

 

Saya tidak bisa pertanyaan tentang wayang/ kamu yang sudah tahu/ serahkan dan ditulis saja/ raden Tiwikrama menghaturkan sembah/ sanggup menjalankan/ segera mengambil//

 

19. Kertas sakebèt sigra dèn tulis/ wasis sastra kaot/ kang kinteki kaya muni dhéwé/ ingaturken mring rama sang yogi/ wusnya dèntampani/ sang tapa gumuyu//

 

Kertas selembar segera ditulis/ pandai sastra utama/ suratnya seperti bunyi sendiri/ diserahkan pada ayah sang guru/ sudah diterima/ sang pertapa tertawa//

 

20. Gya binuka sinuksmeng ing galih/ sadaya katongton/ tan kéwuhan tyas sira kang jengglèh/ pinardi kapurwa madya angsil/ duksina kawilis/ kawileting kalbu//

 

Segera terbuka di jiwanya hati/ semua terlihat/ tak ada kesukaran hati saya yang bangkit/ di didik pada awal tengah mendapat/ selatar masuk hitungan/ terbujuknya hati//

 

21. Kalbu lajer wus datanpa ungsil/ ungsilé tan kewoh/ mundhak wuwuh narawang dalané/ nalar mekar tan kéwraning kapti/ tingal waspadaning/ sri nata lumintu//

 

Asal mula hati sudah minta diterima dengan sangat/ permintaannya tidak susah/ niscaya menambah jelas jalannya/ pikiran terbuka tidak sukar pada kehendak/ tampak kewaspadaannya/ raja yang mulia tiada berhenti//

 

 

PUPUH XIX

SINOM

1. Sira Ki Sèh Ngabdulsalam/ nabda mring putra maligi/ éh yayi Jayakusuma/ sira dèn nggarjitèng galih/ iki wangsalan ringgit/ wewangsulan jalakamus/ palwa kèrem ing toya/ énak mundur ingsun kaki/ anglabuhi rasané wong nora trésna//

 

Dia Seh Abdulsalam/ berkata pada putra semata/ eh yayi Jayakusuma/ kamu yang bersenang hati/ ini pertanyaan wayang/ jawaban jala kamus/ perahu tenggelam dalam air/ enak saya mundur/ berkorban rasanya orang tidak senang//

 

2. Tegesé iku manungsa/ salawasé sira urip/ yèn wus wruh urip kang nyata/ sayekti kèleming warih/ yekti dipununduri/ mring uripira kang tuhu/ yèn sira wus tinilar/ marang sang pramanajati/ pasthi iku patiné dadi prayangan//

 

Artinya itu manusia/ selamanya kamu hidup/ jika sudah tahu hidup yang nyata/ sesungguhnya tenggelamnya air/ sungguh dijauhi/ terhadap hidupmu yang nyata/ jika kamu sudah ditinggal/ oleh sang jiwa/ pasti itu matinya jadi mahluk halus//

 

3. Galepung pilis wadana/ sesulung kang medal énjing/ setaun mangsa lipura/ yèn durung kaloroning sih/ Kitab Torèt kang muni/ kelayan taji japapun/ bil agmihi damiha/ malah-malah sira kaki/ dipunamor getih kèhing dagingira//

 

Tepung pelipis muka/ seperti laron yang keluar pagi/ setahun musim terhibur/ jika belum kena sakit cinta/ kitab Taurat yang bersuara/ dengan mantranya taji/ bil aghmihi damiha/ serta merta kamu nak/ dicampur darah banyaknya dagingmu//

 

4. Lamun kalimah tayibah/ yèn sira wus amor kaki/ lawan malaékat toya/ raming ngaji ilahi/ malah-malah Hyang Widhi/ ngatoken marang siréku/ éndah-éndahing Allah/ ana wewangsalan malih/ lintang loro layangané Bimasetya//

 

Jika kalimat toyibah/ jika kamu sudah bercampur nak/ dengan malaekat air/ banyak-banyak membaca kalimat Allah/ serta merta Hyang Widhi/ menampakkan pada kamu itu/ seindah-indahnya Allah/ ada pertanyaan lagi/ dua bintang layang-layangnya Bimasakti//

 

5. Angarjuna wewayangan/ darmawangsa sun tuturi/ tegesipun lintang kadya/ yekti papaesan kalih/ iku wayangan jati/ kang darbé wayangan iku/ sayekti dutaning Hyang/ adarbé wayangan kalih/ darmawangsa sejatiné jasadira//

 

Wayangnya Arjuna/ keturunan utama saya ceritakan/ artinya bintang seperti/ dua percermian/ itu inti wayang/ yang punya wayang itu/ sesungguhnya utusan Tuhan/ punya wayang dua/ darmawangsa sebenarnya badanmu//

 

6. Ana déné menur tumpang/ melathi kudhupé kalih/ yekti kalap karo pisan/ kang raka tuwin kang rayi/ martabat ingkang asil/ sayekti tumpang satuhu/ déning Ki wakidiyat/ purwanya kudhupé kalih/ kalap kabèh Bandarullah Darulikram//

 

Adapun menur susun/ melati kuntumnya dua/ sungguh diambil manfaatnya sekali/ yang kakak serta adiknya/ martabat yang menghasilkan/ sungguh  menumpuk sesungguhnya/ oleh Ki wakidiyat/ asalnya kuntumnya dua/ diambil manfaat bandarullah darulikram//

 

7. Bathuk renik sun wicara/ selobog ilang poléki/ sun ngèngrèngé wong punika/ Baléwisma dimen lali/ selobog iku kaki/ dhuwit papat putihipun/ loro abangé dhudha/ putihing jet lan ulapi/ ingkang abang tembaganipun binuwang//

 

Batuk dahak saya bicara/ selobog hilang polanya/ saya rencanakan orang itu/ rumah biarlah lupa/ selobog itu nak/ uang empat putihnya/ dua merahnya duda/ putihnya goyang dan terhapus/ yang merah tembaganya dibuang//

 

8. Yekti ilang ingkang pola/ tegesé uripiréki/ ing purwanya wus katingal/ mung kanyataan kaèksi/ endi angsalmu dhingin/ sayekti pilih kang weruh/ yèn ora gurunira/ atakon angsalmu dhingin/ pasthi bubrah tan bisa mulih mring wisma//

 

Sungguh hilang polanya/ maksudnya hidup ini/ pada awalnya sudah kelihatan/ hanya kenyataan kelihatan/ di mana asal permulaanmu/ sesungguhnya pilih yang tahu/ jika tidak gurumu/ bertanya asal muasalmu/ pasti berantakan tidak bisa pulang ke rumah//

 

9. Wangsalané Kajar wisma/ kembang gèsèh ingkang warni/ kumpulna manawa ana/ déwa sulaya ing kapti/ kembang gèsèh kang warni/ cahya abang ijo biru/ wungu ireng myang pethak/ iku sulaya kang warni/ yèn wus kamil ingaran bé rububiyah//

 

Pertanyaannya rumah hajar/ bunga berlainan warnanya/ cahaya merah hijau biru/ ungu hitam serta putih/ itu berbeda warnanya/ jika sudah sempurna dinamakan be rububiyah//

 

10. Puspa lulut denwicara/ gunung malang ingulari/ suwalané padha lokna/ katanggor jaroté sami/ gunung malang ngulari/ paséban kalih puniku/ susu tengen lan kiwa/ puniku isiné sami/ mutmainah kalawan mungsuhé tiga//

 

Bunga selaras dibicarakan/ gunung melintang melingkari/ merontanya sama-sama dilihat/ terantuk akarnya sama/ gunung melintang melingkari/ dua balai itu/ payudara kanan dan kiri/ itu isinya sama/ mutmainah serta lawannya tiga//

 

11. Sami kaidan sadaya/ kang telu lawan kang siji/ mila sring daya dinaya/ tan pegat rahina wengi/ tegesé mila wardi/ kaguna bujangga luhung/ tegesé wardinila/ kang jejuluk Adam Jarwis/ bujanggané Wisnu lawan Kamajaya//

 

Sama gila semua/ yang tiga serta yang satu/ maka sering adu kekuatan/ tidak putus siang malam/ artinya maka makna/ berguna sastrawan mulia/ artinya makna nila/ yang bernama Adam Jarnis/ sastrawannya Wisnu dan Kamajaya//

 

12. Jatiné kang ran Kusuma/ sayekti Ratu Cemani/ wewangsalan Janurwédha/ cundhuké maling asekti/ dudu maling dudu sekti/ wong sanga mulih kabanjur/ yektiné karahinan/ tegesé kang maling sekti/ ki luamah amarah lawan supiyah//

 

Sesungguhnya yang bernama Kusuma/ sesungguhnya raja hitam/ pertanyaan ilmu janur/ bertemunya pencuri sakti/ bukan pencuri sakti/ sembilan orang terlanjur pulang/ sesungguhnya kesiangan/ artinya yang pencuri sakti/ ki luamah amarah dan supiyah//

 

13. Telu pisan iku padha/ kabèh pakoning Hyang Widhi/ wewangsalan si Sumbadra/ awar-awar wara èksi/ yèn weruha kang jati/ tan éman sariranipun/ tegesé si Sumbadra/ bangsa singsing ala yayi/ badra surya dadi takbiratulikram//

 

Tiga sekalian itu sama/ semua perintahnya  Hyang widhi/ pertanyaan Sumbadra/ pohon awar-awar cantik dimata/ jika tahu yang sesungguhnya/ tidak sayang badannya/ artinya si Sumbadra/ sebangsa macam-macam jelek/ badra itu matahari jadi takbiratulikram//

 

14. Dadi kéblating asalat/ yèn sira tan wruh ing wangsit/ ing manahira kangélan/ siyang dalu olah warih/ yèn ngéman sariréki/ takokna pandhita agung/ supayane olèha/ ngabdi salawasé urip/ pasrahena wau jiwa raganira//

 

Jadi kiblatnya salat/ jika kamu tidak tahu ilhamnya/ di hatimu kesulitan/ siang malam mengolah petunjuk/ jika sayang badan ini/ tanyalah pendeta agung/ supaya mendapatlah/ mengabdi selama hidup/ pasrahkan raga tadi//

 

15. Ana déné kajang tawang/ barat gung rajeng sing kaling/ tuhu wingit wisalanya/ wong agung jayèng aseti/ barat gung jatinéki/ napas patang prakarèku/ iku rajeng sekala/ mardikéngrat kang wewangi/ iya iku embanan Bathara Rama//

 

Adapun alasnya langit/ angin besar yang mengelilingi raja/ sungguh wingit luasnya/ orang besar tentu menang/ angin besar sesungguhnya/ ini nafas empat perkara/ raja waktu itu/ yang menguasai dunia yang mewangi/ yaitu wakil Batara Rama//

 

16. Mila muni kajang tawang/ iku napas sira kaki/ lejaré bumi kasapta/ wuwuné luhuring langit/ lah iya sun jarwani/ tegesé Wibisanéku/ napas kang metu lésan/ ana wewangsalan malih/ panjang kidung tumenggung mancanagara//

 

Maka bunyi kajang langit/ itu nafasmu nak/ terbukanya bumi ketujuh/ sesungguhnya kebesaran langit/ maka saya jelaskan/ artinya Wibisana ini/ nafas yang keluar lewat ucapan/ ada pertanyaan lagi/ panjang kidung tumenggung negara luar//

 

17. Suwalané béda-béda/ wong asih nora ginalih/ tegesipun kidung panjang/ tumenggung sèwu nagari/ wong kang micara ngélmi/ ingkang tabéri anembung/ mring rasa kathah-kathah/ yèn sira nora nglakoni/ iya marang pamejangé gurunira//

 

Pertanyaannya beda-beda/ orang baik tidak dipikirkan/ arti kidung panjang/ tumenggung seribu negara/ orang yang berbicara keilmuan/ rajin berbicara/ mengenai rasa/ jika kamu tidak melakukan/ apa yang menjadi ajaran gurumu//

 

18. Yekti dipun béda-béda/ kaot karep lawan bangit/ iku sira terangana/ pamejangé sang ayogi/ yèn sira sampun karip/ marang Pangéran kang agung/ yekti kerep sinala/ bédané kang maksih banget/ angandika Pangéran kang maha mulya//

 

Sungguh di bedakan/ terutama karip dan bangit/ kamu terangkan/ ajarang Sang guru/ jika sudah karip/ pada Tuhan Yang Maha Besar/ sungguh sering keliru/ beda yang masih banget/ Tuhan bersabda//

 

19. Lapal wa man jadal ngélma/ wa lam yakul yahya idi/ sing sapa wuwuh ngélmunya/ tan wuwuh ing tapaneki/ anggité pramusanip/ wahu wayakripallahu/ yekti tan pinarekan/ kitab bahwidan kang lapil/ malah-malah adoh lawan kang amurba//

 

Kalimat wa man ya’mal ilma/ wa lam yaqul yahya idzi/ barang siapa bertambah ilmunya/ tidak bertambah juga tapanya/ gubahan Pramusanip/ wahu wayahrifallahu/ sungguh tidak didekatkan/ dalam kalimat Kitab Bahwidan/ justru jauh pada Tuhan//

 

20. Wonten malih wewangsalan/ wangsalané laburjini/ kendhal toya wali branta/ sayektiné wani mati/ nora kétang wak mami/ kinarya lésan satuhu/ tegesé wong pruwita/ anggeguru dipunyekti/ dèn-tumemen anglakoni ing paréntah//

 

Ada pertanyaan lagi/ pertanyaan laburjinii/ air pohon kendal wali asmara/ sesungguhnya berani mati/ paling tidak saya/ diberkahi kebenaran ucapan/ arti orang berguru/ berguru dengan sungguh-sungguh/  agar serius melaksanakan perintah//

 

21. Rahadyan wus linggar ing tyas/ nrawang tan kéwran ningali/ tingal sirawèng wardaya/ pratignyeng murwèng kaswarih/ sah kawileting kapti/ tindak andaka tumanduk/ duk kang rama ngandika/ ngunandika anampani/ sabdanira sang tapa lir madumangsa//

 

Hati Raden sudah terbuka/ menerawang mudah melihat/ melihat suara dalam hati/ permulaan pada yang baik/ selalu terbawa oleh kehendak/ bertingkah laku/ saat sang ayah berbicara/ berkata menerima/ perkataan sang tapa seperti madu mangsa//

 

 

PUPUH XX

DHANDHANGGULA

1. Radèn putra nggarjita ing galih/ wignya milih-milih ing tyas lejar/ lejaring wangsal wiyosé/ wiyos kamuksan iku/ kuning kisma sura ginupit/ kawiting tyas sumrambah/ kambuh kabarubuh/ dadya wimbuh nala mekar/ karsa krasa kapercaya ciptèng galih/ lilih lantip katampan//

 

Raden putra senang dalam hati/ pandai memilih hati yang tenang/ keluarnya pertanyaan/ keluar kemusnahan/ tanah kuning dewa tersembunyi/ asal mula hati menjalar/ jadilah bertambah serta berkembang/ keinginan terasa terpercaya tercipta di hati/ mengendap kecerdasan//

 

2. Wus katampan kang rama sabdaning/ nanging tingal karacut sadaya/ tan kawawang kamuksané/ nengena tan winuwus/ ingkang lagya sujarwèng siwi/ genti kang winursita/ putranya sang wiku/ prajanéng Garbawasita/ langkung wasis Jawa Arab pan undhaki/ remen langkung utama//

 

Perkataan sang ayah sudah diterima/ tapi melihat terurai semua/ tidak terlihat hilangnya/ tenangkanlah tanpa bicara/ yang sedang menerangkan pada anaknya/ ganti yang dibicarakan/ putra sang guru/ kerajaan di Garbawasita/ pintar terutama ilmu Jawa dan Arab/ senang lebih utama//

 

3. Remenané wau radyan pekik/ kang kitab mupibsibabul iman/ mantek lawan juwahiré/ myang tapsir bakrulaut/ munabihat lan kitab bahur/ tuwimakyatum akram/ tan kéwran ing kayun/ kayungyung agyan sabilah/ radèn putra tatak limpat wignya trampil/ mumpuni ing aguna//

 

kesenangan Raden Bagus/ pada kitab Mufibsibabul iman/ membaca juwahir/ serta tafsir Bakrulaut/ munabihat dan kitab bahur/ tuwimakyatum akram/ mudah mengerti/ tertarik pada kehendak Tuhan/ Raden putra sangat pandai/ ahli dalam menggunakan//

 

4. Kèhing guna kulina kawilis/ myang curiga tan ana kawangwang/ saking landhepé galihé/ radèn wewanginipun/ apeparab langkung prayogi/ aran Adikusuma/ bagus tyasnya alus/ cahya semu jo sumrambah/ kedhèp liyep pamulu meles amanis/ pantes branta Hyang Suksma//

 

Banyak kegunaan tak bisa terhitung/ serta keris tidak kelihatan/ begitu tajam hatinya/ nama raden sampai terkenal/ namanya begitu baik/ bernama Adikusuma/ yang tampan berhati lembut/ wajahnya berwarna kehijauan terang/ mata agak bundar dan hitam manis/ pantas disukai oleh Hyang Suksma//

 

5. Duk samana kapiting panggalih/ amiling ing surasané kitab/ nggoning sastra trisulahé/ radèn kéwran ing kayun/ wus sadalu tan angsal guling/ osiking tyas mangkana/ paran tegesipun/ lungguhé tri dasa sastra/ lamun ora séba marang rama sang yogi/ tan kena pinandika//

 

Suatu hari sedang bersedih hati/ teringat pada isi kitab/ tempat ajaran tiga senjata/ Raden susah hati/ semalaman tidak bisa tidur/ hati yang gelisah/ apa maksudnya/ maksud tiga belas ajaran/ karena tidak menghadap kepada Ayah sang guru/ susah dinasehati//

 

6. Déné amuni kitab tajuwid/ éwuh temen nggon ingsun micara/ rahadyan nulya lumèngsèr/ sabda mring ramanipun/ kunèng gantya ingkang lumaris/ Radèn Pulanggupita/ putra Purwacatur/ semana lagya pinarak/ pan kasaru praptané kang para ari/ anulya ingacaran//

 

Adapun bunyi Kitab Tajwid/ susah sekali saya bicara/ Raden segera turun/  bicara pada ayahnya/ lalu berganti lembut/ Raden Pulanggupita/ putra Dari Purwacatur/ saat itu sedang duduk/ tiba-tiba datang adik-adiknya/ segera berkumpul//

 

7. Wusnya tata dènira alinggih/ nabda manis Dyan Pulanggupita/ yayimas ta kadingarèn/ pinarak dalu-dalu/ baya ana karya kang gati/ pra ari matur nembah/ katri pisan matur/ nalika pra samya séba/ marang rama déné ta kirang sakedhik/ tegesé bangsa wayang//

 

Setelah menata cara duduk/ berkata manis Raden pulanggupita/ adikku kebetulan sekali/ datang malam-malam/ ada keperluan apa/ adik-adiknya menghormat/ ketiga adik bicara bersama/ saat kami menghadap/ ayah adapun kurang sedikit/ arti dari wayang//

 

8. Dèrèng jinarwa pan selak malih/ ngandika Radyan Pulanggupita/ yayi ing nusatarané/ paran karsamu kulup/ prayogané sébaa yayi/ dhingin padha dinukan/ kang manah kasusu/ matur Radèn Surènggana/ nggih prayogi aséba mring rama mangkin/ rama tyasé wus lejar//

 

Belum dijelaskan maksudnya ganti/ Raden Pulanggupita berkata/ adikku yang ada semua/ apa keinginanmu/ lebih baik menghadaplah adikku/ yang pertama dimarahi/ hatinya gundah/ Raden Surènggana berkata/ lebih baik nanti menghadap Ayah/ kini hatinya sudah tenang//

 

9. Pan wus rembag aturé pra ari/ putra catur pan wus lumaksana/ samarga nggarjitèng tyasé/ nengena kang winuwus/ putra catur ingkang lumaris/ gantya kang winursita/ ingkang lum asantun/ Rahadyan Jayakusuma/ tan kawarna ing marga dhépok wus prapti/ sang tapa nuju lenggah//

 

Setelah adik-adiknya selesai berembuk/ keempat orang itu berjalan/ sama-sama bergembira hati/ diamkan yang berbicara/ putra empat yang lembut/ ganti yang dibicarakan/ yang sopan/ Raden Jayakusuma/ tak berapa berapa lama sudah sampai di depan rumah/ Sang Tapa menyambut//

 

10. Putra kalih ingkang munggèng arsi/ pan kasaru ingkang putra prapta/ ki sèh alon ing wuwusé/ tiwikrama nak ingsun/ kakangira pan iku prapti/ radyan kalih tumedhak/ kang raka pinethuk/ Rahadyan Jatikusuma/ mangenjali sang tapa ngandika aris/ kulup sira lungguha//

 

Putra kedua yang punya keinginan/ sebab tiba-tiba datang putranya/ Ki Sèh pelan berkata/ anakku tiwikrama/ kakakmu itu yang datang/ kedua putra turun/ sang kakak dijemput/ Raden Jatikusuma/ menyembah Sang Tapa berkata pelan/ anakku duduklah//

 

11. Radèn putra gupuh angabekti/ putra kalih manembah ing raka/ wus tata palungguhané/ putra garba amuwus/ déné parengrengingsun kalih/ néng arsané sang tapa/ kang rayi umatur/ kangmasing mangké kawula/ pan pinuju anuwun jarwa sang yogi/ sakathahé wangsalan//

 

Raden putra segera menghormat/ kedua putra menghormat pada kakaknya/ setelah duduk/ putra Garba berkata/ adapun kebaikan kalian berdua/ dihadapan Sang Tapa/ si adik berkata/ kakakku nanti saya/ akan meminta penjelasan Sang Guru/ sebanyak pertanyaan//

 

12. Lon ngandika risang mahayekti/ kadingarèn radèn kapat pisan/ padhang basuki praptané/ kang putra matur nuwun/ pan kapundhi sabda sang yogi/ Ki Sèh Angabdulsalam/ pangandikanya rum/ éh kulup apa na karya/ déné gati praptanta ingsun tingali/ radèn matur wotsekar//

 

Pelan ucapan Sang Guru/ kebetulan sekali kalian berempat/ datang dengan selamat/ sang putra berterima kasih/ atas perkataan Sang Guru yang terhormat/ Sèh Abdulsalam/ perkataannya harum/ ada keperluan  apa kalian/ saya lihat sepertinya kedatangan kalian penting sekali/ Raden berkata pelan//

 

13. Mila ulun caos sang ayogi/ nyuwun jarwa sasmitaning wayang/ kados pundi ing wejangé/ ringgit satunggalipun/ kajarwakna sawiji-wiji/ ulun ayun uninga/ ing sajatinipun/ sang tapa mèsem ngandika/ lamun sira arep wruh jati ning ringgit/ kanthen tan pisah sira//

 

Untuk itu saya menghadap Sang Guru/ bagaimana pelajaran/ wayang dan sebagainya/ jelaskan satu-persatu/ hamba mohon diberitahu/ sesungguhnya/ Sang Tapa tersenyum berkata/ kalau kamu ingin tahu sesungguhnya wayang itu/ teman tak bisa kamu//   

 

 

PUPUH XXI

K I N A N T H I

1. Wayang kathah warnanipun/ kumpulé naming kekalih/ ki dhalang kalawan wayang/ dhalangé amat kakiki/ wayang iku warna-warna/ keliré jasadireki//

 

Wayang itu banyak jenisnya/ ketika kumpul hanya dua/ yaitu dalang dan wayang/ dalangnya bernama Ahmad hakiki/ wayangnya bermacam-macam/ layar sesungguhnya jasadnya//

 

2. Déné baléncong kulup/ cahya insan kamil yekti/ kothaké ingkang pratéla/ ing jro iku warna-warni/ panggonané jasadira/ getih wulu kulit daging//

 

Sementara lampunya/ cahaya insan kamil/ kotaknya yang menerangkan/ jika di dalamnya itu beraneka macam/ tempat jasadnya/ darah bulu kulit dan daging//

 

3. Otot balung lawan sungsum/ kang putra umatur malih/ tegesé satunggal-tunggal/ ringgit ingkang warni-warni/ kang rama alon ngandika/ kéhing wayang sun wiwiti//

 

Otot tulang dan sungsum/ muridnya berkata lagi/jelaskan satu persatu/ wayang yang bermacam-macam/ sang rama pelan berkata/ banyaknya wayang saya mulai//

 

4. Pandhawa wiwitanipun/ lelima kathairèki/ pambarep ran Darmawangsa/ dumunung jasadirèki/ darma baé barang polah/ nglakoni préntahing batin//

 

Dimulai dari Pandawa/ jumlahnya lima/ paling sulung bernama Darmawangsa/ tempatnya jasad/ darma berarti kelakuan/ untuk melaksanakan perintah batin//

 

5. Darmawangsa sang aprabu/ darbé ari jalu pekik/ wasta Radén Bimasetya/ radèn jejuluknya kaki/ ingkang dhingin Bimasetya/ Werkudara kaping kalih//

 

Darmawangsa sebagai raja/ mempunyai adik/ bernama Raden Bimasetya/ julukannya Raden/ pertama Bimasetya/ kedua Werkudara//

 

6. Brantaséna kaping telu/ tegesé sawiji-wiji/ mulané ingaran Bima/ béné rububiyah singgih/ mimé arimi mukamat/ jroning rububiyah singgih//

 

Ketiga Brantasena/ saya terangkan satu-satu/ disebut Bima/ Be berarti derajat rububiyah/ mim berarti Muhammad/ letaknya di dalam derajat rububiyah//

 

7. Rahadyan busananipun/ polèng bang bintulu asri/ tegesé polèng bintala/ iku awasena kaki/ ingkang aran rububiyah/ kèhing cahya warni-warni//

 

Pakaian raden/ merah biru kotak-kotak terlihat indah/ kotak-kotak biru/ berarti amatilah/ yang bernama rububiyah/ banyak cahaya yang berwarna-warni//

 

8. Jroning rububiyah iku/ isi Mukamad kakiki/ mila aran Werkudara/ bangsa uwor wus ngarani/ dara dumuning lintang/ sejatiné insan kamil//

 

Di dalam rububiyah/ berisi Muhammad hakiki/ dinamakan Werkudara/ werku berarti bercampur/ Dara tempatnya bintang/ sesungguhnya insal kamil//

 

9. Pamoré kawula ratu/ yèn wus miyos insan kamil/ kitab usul kang micara/ idamungali mukamri/ tatkala sira uninga/ kaya upamané sasi//

 

Campurnya rakyat-raja/ jika telah lewat insan kamil/ kitab yang berbunyi Izamul alimu amri/ ketika kamu tahu/ perumpamaan seperti bulan//

 

10. Déné ashadu puniku/ mangka seksinira kaki/ mila aran Bratasèna/ bangsa branta dèn kédani/ marang wong kang ahli nembah/ sinung Mukamad kakiki//

 

Ashadu itu/ menjadi saksinya/ maka dinamakan Brantasena/ branta berarti disenangi/ oleh orang yang ahli berdoa/ anak Muhamad hakiki//

 

11. Rahadyan malih jejuluk/ Tandhayuda kang wewangi/ sakathahé wong kang lara/ yèn ningali Bimasekti/ yèn sira uwis waspada/ tandha yèn sira ngemasi//

 

Murid lainnya bernama/ Tandhayuda yang harum/ banyak orang yang sakit/ kalau melihat Bimasakti/ jika kamu waspada/ itulah tanda kamu mulia//

 

12. Werkudara sing abagus/ darbé ari jalu pekik/ awasta Radèn Janaka/ rahadyan kathah kang nami/ Arjuna lawan Janaka/ Jenawi lan Nirapeksi//

 

Werkudara mempunyai adik/ bernama raden janaka/ dia punya banyak sebutan/ Arjuna dan Janaka/ Jenawi dan Nirapeksi//

 

13. Tegesé Arjuna iku/ bangsa ar puniku warih/ juna kareping manungsa/ anuduhaken kang lapil/ al insanu lapalira/ siruhuwan nasirihi//

 

Arjuna berarti/ Ar itu air/ juna berarti keinginan manusia/ menunjukkan lapal/ al insanu/ siruhuwan nasirin//

 

14. Utawi manungsa iku/ kabèh duwé rasa iki/ pan rasaningsun sadaya/ Janaka dunungé singgih/ juna kareping manungsa/ katimbalaning Hyang Widhi//

 

Atau manusia itu/ punya rasa/ sebab rasa saya/ janaka itu tempatnya derajat/ juna itu kehendak manusia/ untuk memanggil Tuhan//

 

15. Karepira karepipun/ jenawi maknané sami/ pramilané sang Arjuna/ anganggo lanang sejati/ anganggo lananging jagad/ kèh wanodya dendhéwéki//

 

Keinginanmu keinginannya/ Jenawi maknanya juga sama/ maka sang Arjuna/ sebagai pria sejati/ sebagai satu-satunya pria sejati di dunia/ banyak wanita disendirikan//

 

16. Nanging wonten wadonipun/ tan kena pisah sakedhik/ kalawan Naréndra Krésna/ kang kekutha Dwarawati/ tegesé kang aran Krésna/ sayekti ratu cemani//

 

Tapi ada wanitanya/ tidak bisa pisah sedikitpun/ dengan Raja Kresna/ dari kota Dwarawati/ artinya yang disebut Kresna/ sesungguhnya raja hitam//

 

17. Ireng kulit dagingipun/ balung sungsum lawan getih/ prasamya ireng sadaya/ iku ulatana kaki/ jatiné kang aran Krésna/ kang jejuluk Adam Jarnis//

 

Hitam kulit dan dagingnya/ tulang sumsum dan darah/ sama-sama hitam semua/ itu lihatlah nak/ sesungguhnya yang disebut Kresna/ yang bernama Adam Jarnis//

 

18. Krésna embané Wisnu/ Wisnu teksih angembani/ yekti embanan Arjuna/ iku sira dèn-patitis/ sira Rahadyan Janaka/ arinya jalu kekalih//

 

Kresna wakilnya Wisnu/ Wisnu masih mewakilkan/ yaitu perwakilan Arjuna/ itu kamu perhatikan/ kamu raden Janaka/ adiknya kedua pria//

 

19. Nakula Sadéwa bagus/ kembar warnanira pekik/ bangsa Nakula Sadéwa/ dumunung paésan kalih/ sayekti nora sulaya/ sami warnanira pekik//

 

Sibagus Nakula Sadewa/ kembar rupanya bagus/ bangsa Nakula Sadewa/ bertempat di dua cermin/ sungguh tidak berbeda/ sama rupanya bagus//

 

20. Darmawangsa sang aprabu/ akrama Wara Drupadi/ tegesé Wara Drupada/ bangsa wara sasab kahi/ Drupadi idering badan/ sasabé suksmanajati//

 

Darmawangsa sang raja/ menikahi Wara Drupadi/ maksudnya wara Drupadi/ maksud wara itu selimut kain/ Drupadi sekelilingnya tubuh/ selimutnya jiwa sejati//

 

21. Nyawa sukma lawan nepsu/ iku sasabé kang jisim/ sira Radyan Werkudara/ akrama Wara Arimbi/ sang retna putraning ditya/ suprandéné den kramani//

 

Nyawa sukma dan nafsu/ itu selimutnya tubuh/ kamu raden Werkudara/ menikahi wara Arimbi/ sang putri anaknya raksasa/ meski begitu dinikahi//

 

22. Tegesé kang aran diyu/ nepsu luamah sayekti/ nepsu iku apeputra/ Malaékat Kurubini/ mila dunungé kang garwa/ sareng surupé yen lalis//

 

Maksud dinamakan raksasa/ sesungguhnya nafsu luamah/ nafsu itu berputra/ malaekat Kurubini/ maka tempatnya istri/ bersamaan terbenamnya kalau pergi//

 

23. Rahadyan Janaka wau/ adarbé garwa kekasih/ kang dhingin Wara sumbadra/ ping kalih Wara Srikandhi/ tegesé Wara Sumbadra/ bangsa wara tutup kaki//

 

Raden Janaka tadi/ mempunyai istri tercinta/ yang pertama wara Sumbadra/ kedua wara Srikandi/ maksudnya wara Sumbadra/ namanya wara itu penutup badan//

 

24. Kang bangsa badra puniku/ badra surya jatinéki/ yektiné srengéngé ika/ pangliweraning Hyang Widhi/ pratéla iku kang nyata/ sejatiné insan kamil//

 

Yang namanya Badra itu/ badra itu cahaya nyata ini/ matahari itu/ mata hati  Tuhan/ sesungguhnya jelas itu yang nyata/ insan kamil sesungguhnya//

 

25. Bangsa Srikandhi puniku/ bangsa sri iku pan kalih/ liring kandhi iku wadhah/ atiné manungsa yekti/ iku embananing suksma/ suksma embananing urip//

 

Namanya Srikandi itu/ namanya sri itu dua/ maksudnya kandhi itu tempat/ hatinya manusia sungguh/ itu perwakilannya jiwa/ jiwa perwakilannya hidup//

 

26. Yudhistira sang aprabu/ darbé putra jalu pekik/ wasta Radèn Pancawala/ panca lelima sejati/ wala iku atinira/ putrané Yudhistira ji//

 

Yudistira sang raja/ punya anak lelaki bagus/ bernama raden Pancawala/ panca itu kelima sejati/ wala itu hatinya/ anak Yudistira satu//

 

27. Rahadyan Bima sesunu/ jalu warnanira pekik/ wasta Radèn Gathutkaca/ rahadyan dipunjuluki/ kang dhingin kacanagara/ Gathutkaca kaping kalih//

 

Raden Bima berputra/ pria wajahnya tampan/ bernama raden Gathutkaca/ raden dijuluki/ yang pertama kacanegara/ Gathutkaca yang kedua//

 

29. Kacanagara dumunung/ bangsa kaca wus ngarani/ nagara ingaran jasad/ tetengeran rusaknéki/ lamun jaya yudanira/ sayekti sampun kaèksi//

 

Kacanegara tempatnya/ namanya kaca sudah menyebutkan/ negara dinamakan jasad/ tandanya ini rusak/ kalau menang perangnya/ sungguh sudah tahu//    

 

30. Gathutkaca dunungipun/ angin napas ingkang yekti/ yen sira ayun uninga/ marang sanak bareng lahir/ napas pan egeng santosa/ rina wengi dèn kapanggih//

 

Gathutkaca asalnya/ angin nafas yang nyata/ jika kamu hendak mengerti/ pada saudara saat lahir/ nafas karena besar sejahtera/ siang malam ditemui//

 

31. Rahadyan busananipun/ klambi ntakusumanéki/ bisa mabur tanpa elar/ talumpah madu kacremin/ luput sarik lawan tulah/ sajatiné Makdum Sarpin//

 

Raden pakaiannya/ baju antakusuma ini/ bisa terbang tanpa sayap/ madu  kesenangan/ terhindar murka tuhan/ sesungguhnya makdum sarpin//

 

 

PUPUH XXII

POCUNG

1. Sekar pocung mangsuli caritanipun/ sirnaning Pandhawa/ pan kabèh dèrèng ginupit/ Radèn Parta peputra Angkawijaya//

 

Tembang pocung menjawab ceritanya/ hilangnya Pandawa/ karena semua belum digubah/ Raden Parta berputra Angkawijaya//

 

2. Tegesipun Angkawijaya puniku/ angka iku akal/ wijaya menang tur becik/ pada kawan catur kathahé Pandhawa//

 

Maksudnya Angkawijaya itu/ Angka berarti akal/ Wijaya berarti menang serta baik/ sama dengan keempat jumlah Pandawa//

 

3. Ingkang sepuh Badranaya wastanipun/ badra iku surya/ naya ulat sang Hyang Rawi/ tegesipun kaki pawayanganira//

 

Yang tertua bernama Badranaya/ Badra itu berarti matahari/ Naya itu rupa sang Hyang Rawi/ itulah arti wayangnya//

 

4. Pramilané Ki Semar tangguhé éwuh/ dèn arani lanang/ rupané kaya pawèstri/ kuncung  bocah wujudé kaya wong tuwa//

 

Maka status Ki semar itu membuat susah/ disebut laki-laki/ mukanya seperti wanita/ kuncung seperti bocah tapi wujudnya sudah tua//

 

5. Sapa wongé amanggihi ipénipun/ wewanganira/ kang jejuluk Makdum Sarpin/ pasthi sinang duwé panakawan Semar//

 

Siapa saja yang bertemu saudaranya/ batasannya/ bernama Makdum sarpin/ pasti punya panakawan Semar//

 

6. Milanipun isiné wayangan iku/ pasthiné yèn béda/ pangkat-pangkat kang ndarbéni/ lamun raré rupané pan kaya bocah//

 

Maka isinya pewayangan itu/ pasti berbeda-beda/ derajat yang dipunyai/ kalau anak kecil wajahnya juga seperti anak kecil//

 

7. Yèn wong tuwa rupané kaya wong sepuh/ kang darbé wanita/ rupané kaya pawèstri/  kawijaya sinupatan déning Semar//

 

Jika orang tua wajahnya juga seperti orang tua/ yang punya wanita/ rupanya seperti wanita/ kemenangan pujangga disumpah oleh Semar//

 

8. Angidoni marang ing kekuncungipun/ nadyan kaki sira/ angidoni Makdum Sarpin/ pasthi béka ing bénjang sakaratira//

 

Meludah di kuncung Semar/ meskipun kamu/ hanya meludah Makdum Sarpin/ pasti mendapat kesusahan menjelang ajal//

 

9. Putra Semar nala Garèng ingkang sepuh/ nala atinira/ basa Garèng iku gering/ yèn wus gering wetuné gampil kewala//

 

Putra Semar tertua yaitu Nala Gareng/ Nala berarti hatinya/ gareng berarti kurus/ kalau sudah kurus keluarnya gampang//

 

10. Jebal-jebul si Kanthong Bolong kang metu/ yekti warna-warna/ lurah Bagong kang ginupit/ basa Bagong iku ngagungaken lampah//

 

Ternyata yang keluar si kantong sobek/ jelas bermacam-macam/ lurah Bagong yang dikarang/ namanya Bagong itu berarti membesarkan langkah//

 

11. Yèn wus agung lelampahanira kulup/ pasthi yèn kapanggya/ lawan panakawanéki/ nadyan aprang sayekti pilih kang nangga//

 

Kalau sudah besar jalannya anak/ pasti akan ketemu/ panakawannya/ meski berperang sesungguhnya pilih yang akrab dengan tetangga//

 

12. Radèn putra matur mring rama sang wiku/ milané Pandhawa/ amungsuh Kurawa sekti/ sirna larut kang rama alon ngandika//

 

Raden putra bicara pada sang pertapa/ makanya Pandawa/ melawan Kurawa yang sakti/ bisa kalah sang guru dengan pelan berkata//

 

13. Adhuh-adhuh juwet temen anak ingsun/ iku dènwaspada/ mengko sira sun tuturi/ Kurawéku retune ran Suyudana//

 

Sungguh sempit pikiranmu nak/ itu diwaspadai/ nanti kamu saya ceritakan/ raja Kurawa itu bernama Suyudana//

 

14. Kèh wadyané Suyudana sang aprabu/ wadya kang prawira/ kang sun tuturaken dhingin/ ragadénta nateng Karna Prabu Salya//

 

Banyak sekali prajurit Raja Suyudana/ prajurit yang perwira/ saya ceritakan pertama/ Prabu Salya adalah raja di Ragadenta//

 

15. Jayajatra lawan Bisma sang awiku/ lawan Resi Durna/ angukuhi Ngastinéki/ sun jarwani dunungé satunggal-tunggal//

 

Jayajatra dan Bisma Sebagai pendeta/ serta Resi Durna/ memperkuat astina/ saya terangkan artinya satu persatu//

 

16. Tegesipun Suyudana sukma luhur/ nagri ing Astina/ balé akir jaman yekti/ kang rinebut déning Parta lawan Bima//

 

Suyudana berarti jiwa luhur/ negara di Astina/ tempat akhir jaman nyata/ yang direbut oleh Parta dan Bima//

 

17. Sri Naréndra guru nata bala ratu/ nagri ireng jenar/ nagri abang nagri putih/ sadayéku kabawah nagri Ngastina//

 

Sang raja segala raja diraja/ negara hitam kuning/ negara merah negara putih/ semuanya dibawah kerajaan Astina//

 

18. Kutha Wangga yekti kuning kuthanipun/ ratuné ran Karna/ sayekti lawanging kuping/ Jayajatra kuthané Sindukalangan//

 

Kota Wangga sungguh kuning kotanya/ rajanya bernama Karna/ sebetulnya gerbangnya telinga/ Jayajatra ibukotanya Sindukalangan//

 

19. Tegesipun Jayajatra iku kulup/ jaya kang winenang/ Sindukalangan kang nagri/ ngubengaken napas mring badan sadaya//

 

Maksud Jayajatra itu nak/ Jaya itu yang berwenang/ Sindukalangan yang negara/ berarti mengatur nafas keseluruh tubuh//

 

20. Naténg Salya ing Mandraka prajanipun/ tegesé punika/ sukma purba dadi pikir/ ing Mandraka kang dadi pasusuhira//

 

Kerajaan Salya beribukota Mandraka/ maksudnya itu/ jiwa sejati yang menjadi akal/ di Mandraka menjadi sarangnya//

 

21. Milanipun aji Candhabirawéku/ kagunganing Salya/ tatkalanira nimbali/ Makdum Sarpin sinorog saking pangucap//

 

Maka ajian Candrabirawa itu/ kepunyaan Salya/ ketika memanggil/ makdum sarpin dibuka dari pengucapan//

 

22. Pesthi kabul wonten malih kang winuwus/ pandhita satunggal/ kang kekutha Ngatas Angin/ ajejuluk sang tapa Pandhita Durna//

 

Pasti terkabul ada lagi yang dibicarakan/ salah satu pendeta/ di kota Atas Angin/ bernama sang pertapa pendeta Durna//

 

23. Tegesipun Dhanyang Durna kang sun tutur/ nepsu mutmainah/ maras nagri Ngatas Angin/ tegesipun napas kang medal gerana//

 

Maksud pendeta Durna yang saya ceritakan/ nafsu mutmainah/ menempati negara Atas Angin/ artinya nafas yang keluar dari hidung//

 

24. Duk ing kuna sang nata kalangkung kukuh/ nagri ing Astina/ ginebag mring wong Pandhawi/ tegesipun iku kathahing sujalma//

 

Dulu kala sang Raja amat kuat/ kerajaan di Astina/ dipukul oleh orang Pandawa/ artinya itu banyaknya manusia//

 

 

Bersambung artikel ke -2 KLIK :

https://syehhakediri.blogspot.com/2024/03/serat-suluk-ngabdulsalam-pupuh-xvii.html



Koleksi Imajiner Nuswantoro

Post a Comment

0Comments
Post a Comment (0)