SULUK SULUK PEDHALANGAN JAWA KUNO DARI KAKAWIN BHARATAYUDHA DAN RAMAYANA KARYA EMPU SEDAH DAN EMPU PANULUH JAMAN PRABU SRI AJI JAYABHAYA MBUMI MAMENANG KADHIRI (BAGIAN : 5 of 6)

0

SULUK SULUK PEDHALANGAN

JAWA KUNO DARI KAKAWIN BHARATAYUDHA DAN RAMAYANA KARYA EMPU SEDAH DAN EMPU PANULUH JAMAN PRABU SRI AJI JAYABHAYA MBUMI MAMENANG KADHIRI (BAGIAN : 5 of 6)


SULUK SULUK PEDHALANGAN

SULUK SULUK DIGUNAKAN PADA PATHÊT SANGA 

2

ADA ADA BIMA MLUMPAT 

Manganjur lakuning angin,

guntur agraning arga,

gora gurnita kagiri-giri,

horêg bumi prakêmpita,

padhola mangambak-ambak,

udan dêrês wor lan lésus,

sindhung riwut magênturan,

situ-situ banda layu.


Menindih gerak lajunya angin, runtuh pucuknya gunung, suara guruh menggelegar menakutkan, bumi berguncang seperti gempa, debu bertebaran berterbangan, hujan deras bercampur dengan angin topan, prahara tak henti-hentinya, tanggul dan bendungan hancur.

 

ADA ADA MANGGALAN

Yaksa gora ri sêdhêng narèndra,

yaksa lêlaku,

kana walèng ingkang,

gambira marangah,

angisis siyung amêtu prabawa,

lésus prakêmpa gora mawalikan,

ditya durbalarsa,

mrih curnaning lawan,

wiratin (wiratri) rodra.

Raksasa bersuara keras ketika bertemu sang raja, raksasa berjalan, ketika itu sedang sendiri, gembira membuka mulut lebar-lebar, memamerkan taring mengeluarkan hawa, angin puyuh gempa besar, raksasa berniatan jahat, agar musnahlah musuh, kesaktiannya menakutkan.

 

ADA ADA HASTA KUWALA PATHÊT SANGA 

1

Mênthang gandewa sudibya,

bintala rinukmi gadhing,

kaya kayu kumuning,

anrusing gigir,

praptèng jaja surara,

manjing pakêkêsan ingkang,

dharat prapta lancaran panah tan katon.

Merentang busur sakti, busur dihias seperti emas dengan gading, seperti kayu berwarna kekuningan, terus sampai ke punggung busur, sampai di dada ......?, masuk ke tempat penghancuran tiba daratan melepaskan anak panah tak nampak.

Catatan :

Pakekes = panglebur

2

ADA ADA HASTA KUWALA PATHÊT SANGA 

Mênthang gandèwa sudibya,

bintulu marcu gadhing,

paryanya kumuning,

kang trisula panggah,

rikata apamuk,

watgata anatas,

pêgat jangganira swuh,

mêngsahira sirna.

Merentang busur sakti, bercorak api emas, menyorotkan warna kekuningan, trisula kokoh, segera mengamuk, dengan cepat meyambar, putus terpenggal lehernya, sirnalah musuhnya.

 

SENDHON ELAYANA (ABIMANYU)

Lila ana mati-mati

wruha met wilasa

manglana mangapitira

rakwatangan sang Harya

ndan maham tukup riku susunya

lila ana mati-mati

wruha met wilasa radèn

Benar ada yang mati, ketahuilah agar punya rasa kasihan, terpisah lengannya, dari tubuh sang satrya, .........

Benar ada yang mati, ketahuilah agar punya rasa kasihan.

Catatan :

Tukup = tungkul, tutup

Riku = ngriku

 

SULUK PATHÊT JINGKING

Tunjung mbang têraté ,

irim-irim atap ,

taping kayu apu ,

asrining lêlumut ,

kangkungira ijo ,

sri gadhing diwasa ,

rêtnaning rêjasa ,

kêmbang karang sungsang ,

bogêmé araras , radèn ,

kêmbangira karang sungsang.

Teratai berbunga merah, kembang- irim-irim bertumpuk, trap susunnya kayu api, tampak indahnya karena berlumut, tanaman kangkungnya hijau, kembang sri gadhing mekar, sarinya indah, kembang karang sungsang, buah bogemnya indah menyenangkan, raden, kembangnya karang sungsang.

Keterangan :

Di Surabaya (dipesisir pantai), buah pohon bakau (mangrove) dikenal dengan nama bogem. Ada juga daerah (di Jawa Tengah), yang menyebut nama lain sejenis woh-wohan (buah), dengan nama bogem.


SENDHON RANCASIH

Lawa-lawa gumandhul ing pang kêbêt-kêbêt,

lir milu susah yen ta bisa muwus,

pagéné Pandhawa tan ana tumut,

pribadi aminta prajanta sêpalih,

kang sêkar tanjung ruruh ambêlasah,

lêsah kadi susah ngèsah kapisah,

sumrambah ing kisma.

Kelelawar-kelelawar bergantungan di dahan mengepakkan sayap, seakan ikut sedih seandainya bisa berkata, mengapa Pandhawa tidak ada yang ikut, sendiri meminta separuh kerajaan (Hastina). Kembang tanjung gugur berserakan, layu seperti sedihnya pergi terpisahkan (dengan yg dicintai), bertebaran di tanah.

 

SENDHON TLUTUR 

Surêm surêm diwangkara kingkin,

lir manguswa kang layon,

dènnya ilang mêmanisé,

wadanira landhu,

kumêl kucêm rahnya maratani,

marang salaranipun,

nêlês déning ludira kawangwang,

gêgana bang sumirat.

Suram temaram sang surya bersedih, seakan mencium jasad itu, sebab hilang keindahannya, raut wajahnya layu, kumal mengenaskan, darahnya merata, ke sekujur badannya. Tampak basah oleh darah badannya. Angkasa bersirat cahaya kemerahan.

 

ADA ADA JUGAG

Dèwa nyugata marang surèng prang

ngudani arum-arum

ngêndhanu ing ngawiyat

Dewa menyuguhi mereka yg berperang dengan gagah berani, dengan menebarkan wewangian laksana hujan, bagai awan tebal di angkasa.


Post a Comment

0Comments
Post a Comment (0)