NASKAH DHARMA WACANA BHAKTI MARGA PINAKA JALARAN NYUJUR JAGADHITA
Om Swastiastu
Om Anobadrah Krtavoyantu visvatah
(Dumogi papineh sane becik rauh saking sagenah-genah)
Inggih, suksma aturang titiang mantuka ring pangeter baos inggian galah sane sampun katiba ring dewek titiang. Sane kaping ajeng mantuka ring para panureksa sane banget kusumayang titiang, para pemilet lomba dharma wacana sapunika taler para yowana sareng sami sane banget tresna asihin titiang. Maka purwaning atur, banget titiang ngaturang rasa angayu bagia miwah puja pangastuti ring Ida Sang Hyang Widi Wasa santukan suecan Ida prasida titiang macunduk masadu ajeng ngiring Ida dane sinamian ngamiletin lomba dharma wacana puniki, sane mapaiketan ring Pekan Seni Remaja Kota Denpasar warsane mangkin. Titiang pamilet no. undi… jagi ngaturang Dharma Wacana sane murda nyane wantah “Bhakti Marga Pinaka Jalaran Nyujur Jagadhita”
Inggih ida dane para semeton titiang sane tresna asihin titiang, mungguing raga sampun prasida tatas sauning indik pakibeh jagate sane mangkin inggih punika awaor tan pawates risejeroning melaksana, akeh pakibeh luir nyane : sex bebas, mareko, narkoba, nerobos lampu barak taler minum-inuman sane ngawinang punyah raris ical manahnyane sane waras, lali ring padewekan, lipia ring angga tan madalem jiwa pramana. Asapunapi antuk nepasin pakibeh punika?, to ngudiang akeh pertak janane keni pakibeh kadi asapunika?
Inggih Ida dane sareng sami sane dahat wangiang titiang, akeh sastra agama sane pinaka anggen dasar nepasin awor tan pewates sekadi iwawu sinalih tunggil wenten sane kabaos ajaran catur marga. Maosang indik catur marga, yening selehin ring pikenohnyane catur marga punika wantah silih sinunggil tetuek sastra, sane mungguh ring pustaka suci Veda, yening baosang artos nyane wantah papat pemargi sane prasida nganter manusa nyujur jagadhita, miwah nyujur Ida Sang Huang Widhi Wasa. Yening wilangan titiang saka siki daging catur marga punika :
1. Bhakti marga, wantah utsaha nyujur jagadhita lan moksa melarapan antuk bhakti majeng Ida Sang Hyang Parama Kawi.
2. Karma marga, wantah utsaha nyujur jagatdhita lan moksa melarapan antuk parilaksana, sane nenten mapaiketan ring phala utawi parilaksana sane tulus iklas.
3. Jnana marga, wantah utsaha nyujur jagatdhita lan moksa melarapan antuk jnana utawi ilmu pengetahuan
4. Raja marga, wantah utsaha nyujur jagatdhita lan moksa melarapan pengendalian diri utawi meditasi.
Yening baosang utsaha sane pinih becik, patut margiang ring aab jagate, ring aab jagat kali yuga. Inggih punika wantah bhakti marga. Iriki Ida Sang Hyang Widhi nirgamayang sekadi Sang Nataratu sane dahat asih ring sarwa prani ring jagate. Yening manut ring Bhakti Marga Ida Sang Hyang Widhi Wasa wantah, Ida dahat nampek, akeh sane tresna marep Ida. Manut sekadi sloka Bhagavdgita (IV.11) inggih punika :
1. Ye Yatha mam prapadyante
2. Tams tathaiva bhajami aham
3. Mama vartmanuvartante
4. Manusyah partha sarvasah
Sane tegesnyane :
Sapunapije utsaha I manusa menampeki “Titiang” pastika Titiang Terima. He Arjuna. I manusa wantah mituutin utsaha Titiang sinamian.
Ratu para pamiarsa sinareng sami, bhakti punika wantah wit yening iraga maosang indik Agama. Utsaha bakti punika, wantah utsaha sane pinih dangan yening sandingan ring utsaha sane lianan. Ring bhakti marga punika, nenten wenten pemargin sane abot. Unteng bhakti marga punika wantah lascarya tumaning rasa tresna ring Ida Sang Hyang Widhi Wasa.
Yening rerehan titiang ring satua. Indik cerita, ngenenin indik Rama Awatara. Rama Awatara punika wantah pewijilan Ida Sang Hyang Wisnu ring jagate sane ngambil rupa sekueh manusa sane maparab Sang Rama, taler Ida Sang Rama punika wantah pinaka natta ratu : kacarita. Sepemargin Ida Sang Hyang Rama kelawan bhakta nyane sane mearan Sabari. Sabari punika wantah anak istri, saking sudra wangsa sane medue pikayun mangda prasida mikolihan pasuecan Sang Rama, taler kecunduk sareng Ida Sang Rama. Sabari madue pondok genah ipun masayuban ring tengah alas. Sabari ring selantang yusane, pengaptine mangda kacunduk sareng Ida Sang Rama. Ring sajeroning pemargin serahina-hina sabari setata mupula minakadi who-wohan, sane jagi katurang majeng Ida Sang Rama, snae setata keapti. Rika Nemonin duasa sane becik napi sane setata keapti oleh Sabari mangda prasida kecunduk sareng Ida Sang Rama prasida kedagingin. Rikala punika Ida Sang Rama prasida ngiunin minakadi napi sane sampun katurang olih Sabari. Irika raris Sabari mapi-mapi runtuh mangda prasida ngaturang sembah bhakti ring linggih Ida Sang Rama. Irika raris wenten atur Isabari majeng linggih Ida Sang Rama. “Uduh Ida, Ida Sang Rama, pinaka prewardin Widhine ring jagat, kewentenan dewek titiang wantah nista lan papa. Sakemaon titiang meled ngaturang bhakti ring Ida. Tambet titiang kalintang wenten pinunas titiang sapunapi indik sepatutnya jalan antuk titiang ngaturang bhakti ring Ida. Raris irika Ida Sang Rama nyawis atur Sabari. “Uduh Sabari yening maosang jalan bhakti majeng Ida, nike lempas ten terikat ring artha brana, kewibawaan, sakemaon wantah manah lascarya ring Ida punika”.
Inggih Ida dane pamiarsa sareng sami maosang jalan bhakti punika, akehnyane wenten sia sane loktah kesengguh Nawa Widha Bhakti (Bhagavanta Purana VIII.5.23) inggih punika :
1. Sravanam, kirtanam, visnohsmaranam,
2. Padasevanam, vandanam, arcanam, dasyam,
3. Sakhyam, atmanivedanam.
Sane tegesnyane :
Mirengan minakadi keagungan Ida Sang Hyang Widhi (Sravanam).
Nembangan parab-parab Ida Sang Hyang Widhi utawi kidung – kidung suci (Dharma Gita). Kirtanam Ngelingan turmaning setata ingat ring keagungan Ida Sang Hyang Widhi (Visnohsmaranam).
Ngaturang sembah bhakti ring cokor Ida Sang Hyang Widhi (Padasevanam)
Ngewacen pustaka suci utawi Veda (Vandanam)
Ngenyekalang prewaktekin linggih Ida Sang Hyang Widhi merupa arca (arcanam)
Ngaturang ayah majeng Ida Sang Hyang Widhi (dasyam)
Mautsaha mangda prasida nampek ring Ida Sang Hyang Widhi (Sakhyam)
Lascarya turmaning iklas majeng Ida Sang Hyang Widhi (Atmanivedanam)
Inggih rati Ida dane sane wangiang titiang, unteng nyane sane baosang titiang, ngenenin indik bhakti marga pinaka jalarang nyujur jagadhita, inggih pinika. Bhakti sane lascarya punika pastika muatan rasa lega, turmaning rasa doh saking sengsara.Bhakti marga punika taler kesujatiane wantah utsaha sane setata medasar jagi ngerereh Ida Sang Hyang Widhi. Tatkala jatma prasida ngemargiang bhaktine punika, pastika jatma manusa nika preside maparisolah asah, asih, asuh ring sekancan maurip ring jagate.
Ida dane pamiarsa sareng sami, duaning kebanda antuk galah, rauh iriki prasida sane aturan titiang. Majeng ring uratian ratu ida dane sane sampun prasida, arsa ledang miarsayang, tan lali titiang newek ngaturang suksma. Selamin titiang prasida ngaturang indik Dharma Wacana iwawu, menawiteakeh kekirangan lan keiwangan, indik punika titiang nunas agung pengampura. Mogi-mogi Ida Sang Hyang Parama Kawi, napi sane sampun katur iwawu wenten suksemanyane. Untatin atur, sineb titiang antuk parama santi.
Om Santi, Santi, Santi Om
Sumber Referensi :
Artikel : Made Dwi Cahyaning Putri Institut Hindu Dharma Negeri Denpasar
Imajiner Nuswantoro



