Kidung Dewa Yadnya
Kidung Dewa Yadnya, mulai dari Kawitan Wargasari, Pupuh Gambuh, Mendak Bhatara (wargasari), Bramara Ngisep Sari, dan Turun Tirta. Semoga artikel ini bermanfaat bagi kita yang sedang mencari kidung Dewa Yadnya.
Kidung adalah salah satu bentuk penyebaran ajaran agama Hindu yang beradaptasi dengan budaya lokal setempat. Kidung Dewa Yadnya adalah salah satu yang ditembangkan dalam berbagai upacara yang dilakukan umat Hindu Bali.
Kidung merupakan bentuk kesusastraan Bali kuno yang biasanya dilantunkan saat pelaksanaan upacara panca Yadnya. Upacara keagaman Hindu biasanya dilakukan dengan semarak dan meriah.
Lantunan kidung merupakan salah satu cara untuk memeriahkan upacara tersebut. Bukan hanya sebagai cara untuk memeriahkan, kidung juga berfungsi sebagai penyampaian pesan.
A. Kawitan Warga Sari
1. Purwakaning angripta rumning wana ukir.
Kahadang labuh. Kartika penedenging sari.
Angayon tangguli ketur. Angringring jangga mure.
2. Sukania harja winangun winarne sari.
Rumrumning puspa priyaka, ingoling tangi.
Sampun ing riris sumahura. Umungguing srengganing rejeng
B. Kidung Warga Sari
1. Ida Ratu saking luhur. Kawula nunas lugrane.
Mangda sampun titiang tanwruh. Mengayat Bhatara mangkin.
Titiang ngaturang pajati. Canang suci lan daksina.
Sami sampun puput. Pratingkahing saji.
2. Asep menyan majagau. Cendana nuhur dewane,
Mangda Ida gelis rawuh. Mijil saking luhuring langit.
Sampun madabdaban sami. Maring giri meru reko.
Ancangan sadulur, sami pada ngiring.
3. Bhatarane saking luhur. Nggagana diambarane.
Panganggene abra murub. Parekan sami mangiring.
Widyadara-widyadari, pada madudon-dudonan,
Prabhawa kumetug. Angliwer ring langit.
4. Di Bale manike luwung, Mapanyengker ring tlagane,
Kadagingin tunjung tutur, Tunjung abang tunjung putih,
Ring madyaning bale alit, Ida Bhatara ngerawos,
Ngangge sekar jepun, Sekarang ka jagat sami.
5. Ring bale emase paum, linggih Ida Bhatarane,
bale mas ngranyab murub, upacara sarwa luwih,
luhure sutra putih, Ida Bhatara mabawos,
bawose di luhur, pacang turun gelis.
6. Asep-pejati wus katur, mendak Ida Bhatarane,
peneteg lan canang arum, canang gantal canang sari,
parekan pada menangkil, pedek sami nunas ica,
nyadpada menyungsung, ngaturang palinggih.
7. Tengeran Bhatara rawuh, ketug lindu ambarane,
kilat tatit kuwung-kuwung, dumilah ngadeg ring langit,
riris maduluran angin, mangalinus maring jagat,
rempak taru rubuh, katibanin angin.
8. Bhatara makire tedun, anglayang diambarane,
bhusanane sarwa murub, tur anunggang wyala pati,
warnane angresing hati, risampun prapta ring pura,
ancangan tumurun, natasang palinggih.
9. Bhatarane sampun rawuh, malinggih di padapane,
meteja kencana anut, parekan sami manangkil,
para mancapara kulit, pada walen pemaksan permas,
sami ngagem santun, pacang ngaturang bhakti.
10. Bhatara arsa anulu, kidul kulon lor wetane,
wireh sami asri anut, laluhure sarwa putih,
ulap-ulap sarwa kuning, lalangsene permas ijo,
sami angulangun, sami pada becik.
11. Unen-unene makuwug, mendag Ida Bhatarane,
gong gambang gender lan angklung, guntang kalawan seketi,
tapel pajegan kapuji, saron semar pagulingan,
ramya pada nabuh, swaranganyih-anyih.
12. Baris bedil mamucuk, mendak Ida Bhatarane,
baris-tumbak baris tulup, gambuh parwa bali,
presi jojor legong rangin, luwih sanghyang jaran reko,
sami sampun rawuh, Ida Hyang nyelehin.
13. Malinggih ring gedong sampun, mungwing punika gedonge,
gedong menyan gedong madu, upacara sarwa ngrawit,
dumilah ring pura suci, sinaiban pajeng robrob,
tuwek payung pagut, lalontek pangawin.
14. Sasangga mwang umbul-umbul, akeh wong merca padane,
padenye pada sumuyung, wrdda anom agung alit,
sami pada nyadya tangkil, sami pada nunas sweca,
sami pada nyungsung, sami pada bhakti.
15. Ong awignam pakulun, mangarcana Bhatarane,
mangayat ngaturang kukus, maduluran pangabhakti,
miwah sahananing suci, mangda Ida sweca nonton,
turun saking luhur, kawula manangkil.
16. Pangradanane kaluhur, maka pangundang dewane,
asep menyan majegau, ambunnyane mrik sumirit,
candana pada masandi, mamendak Ida Bhatara,
Anggena di luhur, ngaran tiga Cakti.
17. Sada Ciwa majagau, Prama Ciwa candanane,
menyane Bhatara Guru, kukuse nepud ka langit,
punika anggen pamargi, pacang turun ring kahyangan,
mangda gelis rawuh, manusa manyiwi.
18. Pengsatawane wus puput, turun Ida Bhatarane,
saking purwa Ida turun, skendran sami mengiring,
Widyadara-Widyadari, sami pada papatehan,
panganggene murub, sarwa ratna ngendih.
19. Sanjata bajrane dumun, babaktan Widyadarane,
pajeng robrob umbul-umbul, bhusanane sarwa putih,
raris tumurun ring bhumi, mapangawin danda kawot,
ring daksina tedun, bang bhusanane ngendih.
20. Pangastutine kaluhur, angregepang radanane,
ne ring purwa puji dumun, ring daksina ne kaasti,
pascima sareng astuti, ring uthara karedana,
mantuk madyeng bhayu, mayoga nganjali.
21.
Maprebhawa ketug-lindu, sumyok ujan rajane,
teja ngadeg lan kauwung, sanjata pada rumihin,
panganggene sarwan gendih, sahanane permas rakta,
galang endih murub, Iwir mrtyu sumilir.
22.
Ring pascima Ida turun, ngapaca sanjatane,
saupacarane dumun, bhusana sarwa kuning,
katon kadi gunung sari, payase ngrawit tinon,
mapenekes gelung, sarwa mas kinandi.
23.
Ring uthara Ida turun, sami krsna bhusanane,
sanjata cakrane dumun, maduluran hujan angin,
kelepe pada maganti, tatit kilape macanda,
anduse mangelinus, Iwir mubu ring langit.
24.
Blengbong lan ucur-ucur, peteng dedet kang limute,
maring tengah Ida turun, malinggih ring candi manik,
sanjata padma sinandi, bhusanane macan warna,
mapan sampun puput, pangideran gumi.
25.
Iringane sami kumpul, pada becik tatane,
ane ring pasamuan agung, saidering Padma-Sari,
pinuji sanjata nyandi, danda cakra ngapaca,
bajrane ring nyun, mapan Pan-Dewi.
26.
Brahma Wisnu wus ngrangsuk, Icwara Mahadewane,
irike pada malungguh, Ciwa ring madya nyelehin,
pada mangelingin linggih, Brahma tengen Wisnu kiwa,
Icwara ring ayun, Mahadewa ring uri.
27.
Sampun Ida maraga putus, raris munggah kegedonge,
gedong ratna saking luhur, Hyang Wicwakarma makardi,
makori emas mangrawit, mangocara Windusara,
sasocane mancur, sarwa imirah manik.
28.
Telagane maisi tunjung, wetara suranadine,
papetete saking luhur, punika wantah pinuji,
tunjunge masari kuning, mapalawa mas matatah,
gandanya mangalup, sekar solas warni.
29.
Manik mancur mirah dadu, ratna nilalan widura,
mangelencok endih murub, mangasorang tejaning rawi,
pateh ring rahina wengi, ring natare makalangan,
mateja kaluhune, majelijih manik.
30.
Ingideran sarwa santun, mwang sahananing sekare,
sami pada mawangum, semar ganda mrik sumirit,
para sutrine menangkil, menyaksinin patoyan,
sami ngawe kukus, maduluran bhakti.
31.
Pangaksamane kaluhur, manunas waranugrahane,
manawi kirangne katur, agung sinampura ugi,
canange asebit sari, apang ica Ida nonton,
nodya saking luhur, mamuputang sami.
32.
Munggah Ida Mangeluhur, masimpen kagedong emase,
gedong emas ngendih murub, mapapelok mirah adi,
wenten ne nganggen pelipid, mirah ratna mungwing pucak,
katon ngendih murub, tan yogya nyuluhin.
33.
Mantuk iratu mantuk, munggah maring ka gedonge,
gedong maundag selikur, korinnyane mencak saji,
titiang ngaturang sabit sari, asep menyan katur reko,
mantuk iratu rahayu, dasarane tan mangiring.
3. Nunas Tirtha
1.
Turun tirtha saking luhur. nenyiratang pemangkune.
Mangelencok muncrat mumbul. Mapan tirtha merta jati.
Paican Bhatara sami, panglukatan dasa-mala.
Sami pada lebur. Malane ring bhumi.
2.
Turun tirta saking luhur, tirta panca dewatene,
Wisnu tirta kamandalu, hyang iswara sanjiwani,
mahadewa kundalini, hyang Brahma tirta pawitra,
hyang siwa pemuput, amerta kinardi.
3.
Seger-Oger kamendalu, sanjiwani pikukuhe,
ngardi jagat pang rahayu, pawitra kesucian hati,
trepti sandi kundalini, sadia sekala lan niskala,
amerta nama rum, lana kong pinuji.
Pupuh Sadpada ngisep sekar
1.
Om om sembah ikatunan,
dumadak jua kaaksi,
mungguing pangubaktin tityang,
nista solah lawan wuwus,
muwah banget hina budi.
2.
Kewanten sredaning manah,
miwah katlebaning hati,
kalawan eling tan pegat,
kanggen manyanggra manyuwun,
ican iratu sang luwih.
3.
Iratu langkung pawikan,
ring manah sarwa dumadi,
ne jati kalawan boya,
ne corah lan bakti mulus,
ne patut kalawan rusit.
4.
Apan paduka bhatara,
ne mula nodyanin gumi,
weruh ring sakandan jagat,
saluwir ne wus kalangkung,
mangkin miwah ne kawuri.
5.
Sakala lawan niskala,
bhatara ngraganin sami,
wesnawa suksma bhatara,
brahma niskala iratu,
pepek sami karaganin.
Wirama Merdu Komala
1.
Ong sembah ning anatha. Tinghalana de Triloka sarana.
Wahya dyatmika sembahing hulun ijeng ta tan hana waneh.
Sang lwir agni sakeng tahen kadi minyak sakeng dadhi kita.
Sang saksat metu yan hana wwang hamuter tutur pinahayu.
2.
Wyapi-wyapaka sarining paramatatwa durlabha kita.
Icantang hana tan hana ganal alit lawan hala-hayu.
Utpatti sthiti lina ning dadi kita ta karananika.
Sang sangkan paraning sarat sakala-niskalatmaka kita.
Wirama Totaka
Sasi wimbha haneng ghata mesi banyu.
Ndan asing suci nirmala mesi wulan.
lwa mangkana rakwa kiteng kadadin.
Ring angambeki yoga kiteng sakala.
Katemun ta mareka si tan katemu.
Kahidepta mareka si tan kahidep.
Kawenang ta mareka si tan ka wenang.
Paramartha Siwatwa nir awarana.
5 Contoh Kidung Dewa Yadnya
Kidung adalah salah satu bentuk penyebaran ajaran agama Hindu yang beradaptasi dengan budaya lokal setempat. Kidung Dewa Yadnya adalah salah satu yang ditembangkan dalam berbagai upacara yang dilakukan umat Hindu Bali.
Kidung merupakan bentuk kesusastraan Bali kuno yang biasanya dilantunkan saat pelaksanaan upacara panca Yadnya. Upacara keagaman Hindu biasanya dilakukan dengan semarak dan meriah.
Lantunan kidung merupakan salah satu cara untuk memeriahkan upacara tersebut. Bukan hanya sebagai cara untuk memeriahkan, kidung juga berfungsi sebagai penyampaian pesan.
Lantunan kidung dalam upacara Yadnya dianggap penting karena akan terasa kurang lengkap jika tidak ada lantunan kidung. Berbagai judul kidung akan dilantunkan oleh anggota sekaha santhi (orang yang melantunkan kidung) dan kidung yang dibawakan disesuaikan dengan jenis Yadnya yang sedang diselenggarakan.
Kidung merupakan bentuk seni yang sakral. Lewat lantunan kidung, ajaran-ajaran ketuhanan agama Hindu ditransformasikan ke dalam syair serta suara yang indah dan mempesona.
Kidung sudah pasti kaya akan nilai atau makna yang terkandung di dalamnya. Karya sastra kidung merupakan salah satu media yang cukup efektif untuk menyiarkan ajaran-ajaran dalam agama Hindu. Harapannya, setiap umat Hindu mampu meresapi makna-makna yang terkandung dalam berbagai kidung dan menerapkan nilai tersebut dalam kehidupannya.
Kumpulan Kidung Dewa Yadnya
Terdapat 5 kidung Dewa Yadnya yang sering ditembangkan, yaitu Kawitan Wargasari, Pupuh Gambuh, Mendak Bhatara (wargasari), Bramara Ngisep Sari, dan Turun Tirta. Berikut ini adalah pemaparan lengkap kelima kidung tersebut.
1. Kawitan Warga Sari
Purwakaning angripta rum
ning wana ukir
kahadang labuh kartika
panedenging sari
angayo tangguli ketur
angringring jangga mure
Sukanya arja winangun
winarna sari
rumrumning puspa priyaka
ingoling tangi
sampuning riris sumaru
menggwing srengganing rejeng
2. Pupuh Gambuh
Ngaturang kukus arum
Pangiring pujabakti ka luhur
Maduluran canang gantal
Canang sari
Saha kidung matembang gambuh
Katur ring hyang Widi kawot
Purwaning puja katur
piranti asep menyan mawelun
Panyeregeg manggala yadnya
Sang sulinggih
Kukus cihna ripu dudus
Budi hening jati katon
Madasar budhi sadu
Saking Ias caryaning kayun
Manunas Panugrahan ida
Dewa Dewi
Miwah Pitara leluhur
Mugi nemu kerahayuan
Atur kesama pukulun
Antuk presangga mangayap iratu
Yadin tuna presarana
Yadnya bakti
Maka renaning penawur
Dening bhatara pangayom
Ampura ratu Hyang sinuhun
Manawi tuna bakti ingsun
ledang ugi ngampurayang
Asung asih
kreta nugraha ratu manuntun
Tityang sadia nyanggra manyuwun
3. Mendak Bhatara (wargasari)
Asep pejati wus katur,
Mendak Ida Bhatarane,
Paneteg Ian canang arum,
Canang gantal canang sari,
Parekan pada menangkil,
Pedek sami nunas ica,
Ngadpada manyungsung,
Mengaturang palinggih
Tengeran Bhatara rawuh,
Ketug lindu manggalana,
Kilat tatit kuwug-kuwug,
Dumilah ngadeg ring langit,
Raris maduluran angin,
Mangalinus maring jagat
Rempak taru rubuh,
Katibanan angin.
Bhatara makire tedun,
Anglayang diambarane,
Busanane sarwa murub,
Tur anunggang wyalapati,
Warnane angresing hati,
Risampun prapti ring pura,
Ancangan tumurun,
Natasang pelinggih.
Dibale manike luhung,
Mapanyengker ring tlagane,
Kadagingin tanjung tutur,
Tunjung bang tunjung putih,
Ring madyaning bale alit,
Isa Bhatara mabawos,
Nganggit sekar jepun,
Sekarang memargi.
4. Bramara Ngisep Sari
Om om sembah ikatunan,
dumadak jua kaaksi,
mungguing pangubaktin tityang,
nista solah lawan wuwus,
muwah banget hina budi.
Kewanten sredaning manah,
miwah katlebaning hati,
kalawan eling tan pegat,
kanggen manyanggra manyuwun,
pican iratu sang luwih.
Iratu langkung pawikan,
ring manah sarwa dumadi,
ne jati kalawan boya,
ne corah lan bakti mulus,
ne patut kalawan rusit.
Apan paduka bhatara,
ne mula nodyanin gumi,
weruh ring sakandan jagat,
saluwir ne wus kalangkung,
mangkin miwah ne kawuri.
Sakala lawan niskala,
bhatara ngraganin sami,
wesnawa suksma bhatara,
brahma niskala iratu,
pepek sami karaganin.
5. Turun Tirta
Turun tirta saking luhur
Ne nyiratang pemangkune
Mangelencok muncrat mumbul
Mapan tirta merta jati
Paican betara sami
Panglukatan dasa mala
Sami padalebur
malane ring bumi
Maketis ping tiga sampun
pabahan siwa dwarane
wangsuhane raris inum
ping tiga lantas mesugi
ring waktra magentos genti
toya amertha widhine
Sami sampun puput
Mengalangin hati
Turun tirta saking luhur
Tirta panca dewatane
Wisnu tirta kamandalu
Hyang iswara sanjiwani
Mahadewa kundalini
Hyang brahma tirta pawitra
Hyang siwa pamuput
amerta kinardi
6. Tambahkan :
Kidung Wargasari (Kidung Dewa Yadnya)
Om ksama swamam pukulun
Sadosa tri kayane
Manusanira ati jugul
Pangkah mangaturang gurit
Ri pada dwaya sang lewih
Sadananing ngong aneda
Sih ira Hyang Kasuhun
Mogi Siddha mangun trepti
Imajiner Nuswantoro

