Muji Sirna Ilang Memalaning Bumi
ꦩꦸꦗꦶꦱꦶꦂꦤꦆꦭꦁꦩꦼꦩꦭꦤꦶꦁꦧꦸꦩꦶ
Leres pangandika Para Winasis jaman kuna, menawi badhe wonten ewah ewahan donya, kedah ngagem sarana sirnaning jalma, ingkang minangka tumbal ndepani bantala.
Panci mboten wonten tumetesing ludira, mboten wonten parangmuka, amargi ingkang tumandang sanes jalma manungsa, nanging para lelembut manggalanipun ingkang Mahakuwasa.
Sukma manungsa den pepesnya, kadya curiga kasendal saking warangka, sok sintena mboten saged suwala, ngendat kridaning bala tantra punika.
Bebanten sampun sirna marga layu, cacah jiwanipun maewu ewu, pindha wulu dhawah ing latu, kadya tigan ketiban watu, dereng cekap krama leya anggenipun lumaku.
Duka kapan wancinipun pageblug nggenya lumaksana, soksintena mboten wonten ingkang uninga, sampun dados titahing Gusti kang kuwasa, ingkang wenang murba jagad raya.
Bumi badhe pun sucekaken, sedaya memala badhe pun sirnakaken, jalma manungsa kang angkara badhe pun singkiraken.
Ing pangajab Bumi wangsul suci, lebur sedaya ingkang mboten mranani, karseng Hyang Widhi, sampun dumugi titiwanci.
Aksara Jawanipun :
ꦩꦸꦗꦶꦱꦶꦂꦤꦆꦭꦁꦩꦼꦩꦭꦤꦶꦁꦧꦸꦩꦶ
꧋ꦊꦫꦺꦱ꧀ꦥꦔꦤ꧀ꦝꦶꦏꦥꦫꦮꦶꦤꦱꦶꦱ꧀ꦗꦩꦤ꧀ꦏꦸꦤ꧈ꦩꦼꦤꦮꦶꦧꦣꦺꦮꦺꦴꦤ꧀ꦠꦺꦤ꧀ꦄꦼꦮꦃꦄꦼꦮꦲꦤ꧀ꦝꦺꦴꦚ꧈ꦏꦼꦣꦃꦔꦒꦺꦩ꧀ꦱꦫꦤꦱꦶꦂꦤꦤꦶꦁꦗꦭ꧀ꦩ꧈ꦆꦁꦏꦁꦩꦶꦤꦁꦏꦠꦸꦩ꧀ꦧꦭ꧀ꦤ꧀ꦝꦼꦥꦤꦶꦧꦤ꧀ꦠꦭ꧉
꧋ꦥꦚ꧀ꦕꦶꦩ꧀ꦧꦺꦴꦠꦺꦤ꧀ꦮꦺꦴꦤ꧀ꦠꦺꦤ꧀ꦠꦸꦩꦺꦠꦺꦱꦶꦁꦭꦸꦣꦶꦫ꧈ꦩ꧀ꦧꦺꦴꦠꦺꦤ꧀ꦮꦺꦴꦤ꧀ꦠꦺꦤ꧀ꦥꦫꦁꦩꦸꦏ꧈ꦄꦩꦂꦒꦶꦆꦁꦏꦁꦠꦸꦩꦤ꧀ꦝꦁꦱꦤꦺꦱ꧀ꦗꦭ꧀ꦩꦩꦤꦸꦁꦱ꧈ꦤꦔꦶꦁꦥꦫꦊꦊꦩ꧀ꦧꦸꦠ꧀ꦩꦁꦒꦭꦤꦶꦥꦸꦤ꧀ꦆꦁꦏꦁꦩꦲꦏꦸꦮꦱ꧉
꧋ꦱꦸꦏ꧀ꦩꦩꦤꦸꦁꦱꦣꦺꦤ꧀ꦥꦺꦥꦺꦱ꧀ꦚ꧈ꦏꦣꦾꦕꦸꦫꦶꦒꦏꦱꦺꦤ꧀ꦝꦭ꧀ꦱꦏꦶꦁꦮꦫꦁꦏ꧈ꦱꦺꦴꦏ꧀ꦱꦶꦤ꧀ꦠꦺꦤꦩ꧀ꦧꦺꦴꦠꦺꦤ꧀ꦱꦒꦺꦣ꧀ꦱꦸꦮꦭ꧈ꦔꦼꦤ꧀ꦝꦠ꧀ꦏꦿꦶꦣꦤꦶꦁꦧꦭꦠꦤ꧀ꦠꦿꦥꦸꦤꦶꦏ꧉
꧋ꦧꦼꦧꦤ꧀ꦠꦺꦤ꧀ꦱꦩ꧀ꦥꦸꦤ꧀ꦱꦶꦂꦤꦩꦂꦒꦭꦪꦸ꧈ꦕꦕꦃꦗꦶꦮꦤꦶꦥꦸꦤ꧀ꦩꦌꦮꦸꦄꦼꦮꦸ꧈ꦥꦶꦤ꧀ꦝꦮꦸꦭꦸꦣꦮꦃꦆꦁꦭꦠꦸ꧈ꦏꦣꦾꦠꦶꦒꦤ꧀ꦏꦼꦠꦶꦧꦤ꧀ꦮꦠꦸ꧈ꦣꦼꦉꦁꦕꦼꦏꦥ꧀ꦏꦿꦩꦊꦪꦄꦁꦒꦺꦤꦶꦥꦸꦤ꧀ꦭꦸꦩꦏꦸ꧉
꧋ꦣꦸꦏꦏꦥꦤ꧀ꦮꦚ꧀ꦕꦶꦤꦶꦥꦸꦤ꧀ꦥꦒꦺꦧ꧀ꦭꦸꦒ꧀ꦔ꧀ꦒꦼꦚꦭꦸꦩꦏ꧀ꦱꦤ꧈ꦱꦺꦴꦏ꧀ꦱꦶꦤ꧀ꦠꦺꦤꦩ꧀ꦧꦺꦴꦠꦺꦤ꧀ꦮꦺꦴꦤ꧀ꦠꦺꦤ꧀ꦆꦁꦏꦁꦈꦤꦶꦔ꧈ꦱꦩ꧀ꦥꦸꦤ꧀ꦝꦣꦺꦴꦱ꧀ꦠꦶꦠꦲꦶꦁꦒꦸꦱ꧀ꦠꦶꦏꦁꦏꦸꦮꦱ꧈ꦆꦁꦏꦁꦮꦼꦤꦁꦩꦸꦂꦧꦗꦒꦣ꧀ꦫꦪ꧉
꧋ꦧꦸꦩꦶꦧꦣꦺꦥꦸꦤ꧀ꦱꦸꦕꦺꦏꦏꦺꦤ꧀ꦱꦼꦣꦪꦩꦼꦩꦭꦧꦣꦺꦥꦸꦤ꧀ꦱꦶꦂꦤꦏꦏꦺꦤ꧀ꦗꦭ꧀ꦩꦩꦤꦸꦁꦱꦏꦁꦄꦁꦏꦫꦧꦣꦺꦥꦸꦤ꧀ꦱꦶꦁꦏꦶꦫꦏꦺꦤ꧀꧈
꧋ꦆꦁꦥꦔꦗꦧ꧀ꦧꦸꦩꦶꦮꦁꦱꦸꦭ꧀ꦱꦸꦕꦶ꧈ꦊꦧꦸꦂꦱꦼꦣꦪꦆꦁꦏꦁꦩ꧀ꦧꦺꦴꦠꦺꦤ꧀ꦩꦿꦤꦤꦶ꧈ꦏꦂꦱꦺꦁꦲꦾꦁꦮꦶꦣꦶ꧈ꦱꦩ꧀ꦥꦸꦤ꧀ꦝꦸꦩꦸꦒꦶꦠꦶꦠꦶꦮꦚ꧀ꦕꦶ꧉
Kajianipun :
Muji = 7
Sirna = 0
Ilang = 0
Memalaning = 4 atau 9
Bumi = 1
Jadi Candra Sengkalan = 19007 atau 14007 (1907 / 1407)
Muji = puji artinya adalah melahirkan kekaguman atau penghargaan, seperti memuji atau pujian.
Sirna = hilang (lenyap) dari pikiran atau perasaan, hilang (lenyap) tanpa bekas.
Ilang = hilang, lenyap, atau tidak ada lagi.
Memalaning = Membersihkan kotoran/malapetaka bumi.
Bumi = Jagat/Dunia : Bawana, buwana, jagad, mandhala.
Leres pangandika Para Winasis jaman kuna, menawi badhe wonten ewah ewahan donya, kedah ngagem sarana sirnaning jalma, ingkang minangka tumbal ndepani bantala.
Artinya :
Memang benar bahwa Winasis (pandai, pintar, atau berilmu pengetahuan), kuno mengatakan bahwa jika akan ada perubahan di dunia, itu harus melalui penghancuran makhluk hidup, yang merupakan pengorbanan kepada bumi.
Panci mboten wonten tumetesing ludira, mboten wonten parangmuka, amargi ingkang tumandang sanes jalma manungsa, nanging para lelembut manggalanipun ingkang Mahakuwasa.
Artinya :
Tidak ada tetesan dari kendi/teko/tempat minum, tidak ada wajah, karena yang dituangkan bukanlah manusia, melainkan kelembutan Yang Mahakuasa
Sukma manungsa den pepesnya, kadya curiga kasendal saking warangka, sok sintena mboten saged suwala, ngendat kridaning bala tantra punika.
Artinya :
Jiwa manusia, dengan segala noda yang melekat padanya, tampak tertarik secara mencurigakan dari tubuhnya, dan tak seorang pun mampu melawan, menolak kekuatan tantra ini.
Bebanten sampun sirna marga layu, cacah jiwanipun maewu ewu, pindha wulu dhawah ing latu, kadya tigan ketiban watu, dereng cekap krama leya anggenipun lumaku.
Artinya :
Beban telah terhapus oleh layu, jumlah jiwa mencapai ribuan, rambut telah jatuh ke dalam api, seperti tiga batu yang jatuh, tidak cukup kekuatan untuk berjalan.
Duka kapan wancinipun pageblug nggenya lumaksana, soksintena mboten wonten ingkang uninga, sampun dados titahing Gusti kang kuwasa, ingkang wenang murba jagad raya.
Artinya :
Tidak peduli kapan waktu wabah akan tiba, tidak ada yang tahu, itu adalah ciptaan Tuhan yang maha kuasa, yang memiliki kekuatan untuk menghancurkan seluruh alam semesta.
Bumi badhe pun sucekaken, sedaya memala badhe pun sirnakaken, jalma manungsa kang angkara badhe pun singkiraken.
Artinya :
Bumi akan dibersihkan, semua kejahatan akan dihancurkan, dan manusia jahat akan dilenyapkan.
Ing pangajab Bumi wangsul suci, lebur sedaya ingkang mboten mranani, karseng Hyang Widhi, sampun dumugi titiwanci.
Artinya :
Dengan harapan bahwa Bumi akan kembali kepada kesucian, melarutkan semua yang tidak ada, atas kehendak Hyang Widhi, waktunya telah tiba.
Sirna ilang memalaning Bumi
Sirna Ilang Kertaning Bumi adalah sebuah sengkalan Jawa yang berarti hilangnya kemakmuran dari bumi, merujuk pada tahun 1400 Saka atau 1478 Masehi, menandai masa runtuhnya Kerajaan Majapahit. Sengkalan ini dibaca terbalik (0041) untuk mendapatkan tahun 1400 Saka, melambangkan lenyapnya kejayaan, keadilan, dan tatanan yang pernah ada, serta menjadi pengingat akan berakhirnya era Majapahit dan dimulainya perubahan peradaban di Jawa, terutama masuknya pengaruh Islam dengan lahirnya Kesultanan Demak
Makna dan Konteks :
- Sengkalan: Sistem penanda waktu tradisional Jawa yang menggunakan kata-kata sebagai pengganti angka (misal: Sirna=0, Ilang=0, Kertaning=4, Bumi=1).
- Runtuhnya Majapahit: Tahun 1400 Saka (1478 Masehi) dianggap sebagai momen penting kejatuhan Majapahit, sering dikaitkan dengan gugurnya Raja Brawijaya V (Bhre Kertabumi).
- Perubahan Zaman: Ungkapan ini bukan hanya tentang kehancuran fisik, tetapi juga lenyapnya tatanan lama dan munculnya era baru, di mana kekuatan beralih dari kekuatan duniawi ke nilai spiritual dan agama.
Aspek Historis dan Simbolis :
- Sejarah: Sengkalan ini menjadi penanda dalam ingatan kolektif Jawa tentang akhir kekuasaan Majapahit dan perpindahan kekuasaan, seperti yang terjadi dengan lahirnya kerajaan Islam Demak yang dipimpin Raden Patah (Putra Brawijaya V).
- Metafora: Simbol dari hilangnya keadilan, pecahnya kekuasaan, dan runtuhnya kepercayaan yang menopang sebuah peradaban besar.
Kearifan Lokal : Menunjukkan kemampuan masyarakat Jawa dalam mencatat sejarah melalui budaya yang kaya makna simbolis, menggabungkan unsur Hindu-Buddha (Saka) dengan nilai-nilai Islam yang masuk kemudian.
Imajiner Nuswantoro
ꦆꦩꦗꦶꦤꦺꦂꦤꦸꦱ꧀ꦮꦤ꧀ꦠꦺꦴꦫꦺꦴ

