Pupuh Juru Demung

0

 Pupuh Juru Demung





Juru Demung merujuk pada dua hal utama dalam konteks budaya Jawa : 

1) Sebuah pupuh (tembang macapat) yang menggambarkan kebingungan atau kesulitan dalam menghadapi suatu masalah, dan 

2) Sebuah gending dalam gamelan Jawa yang dimainkan dengan instrumen demung, yaitu alat musik balungan dengan nada rendah. 

Jadi, "juru demung" bisa berarti lirik pupuh atau gending yang menggunakan demung sebagai instrumen kunci untuk mengiringi melodi dasar. 


1. Juru Demung sebagai Pupuh (Tembang Macapat)

- Makna: Mengekspresikan perasaan bimbang, bingung, atau dilema saat harus mengambil keputusan penting dalam hidup.

- Struktur: Memiliki pola guru wilangan (jumlah suku kata) dan guru lagu (vokal akhir) yang khas, seperti 8-a, 8-u, 8-u, 6-i, 4-i, 6-i, 8-a, 8-u (dalam bahasa Sunda).

- Contoh Isi: Sering berisi tentang usaha, kehidupan, dan hubungan dengan Tuhan, menekankan pentingnya kejujuran dan kebahagiaan spiritual, seperti dalam Teks-Pupuh-Jurudemung-Scribd.pdf. 

2. Juru Demung sebagai Gending Gamelan

- Demung (Instrumen): Alat musik Jawa dalam keluarga balungan, menghasilkan nada oktaf terendah, memiliki bilah lebih tipis dibanding saron, dan dimainkan dengan tabuh berbentuk palu.

- Fungsi Gending: Gending "Juru Demung" adalah sebuah sajian karawitan (musik gamelan) yang menggunakan demung untuk mengiringi atau memimpin melodi utama (balungan) dalam laras (nada) tertentu, contohnya laras pélog pathet nem. 

Kesimpulan : 

"Juru Demung" bisa dipahami sebagai lagu (gending) atau puisi (pupuh) yang secara tematik atau musikal berkaitan erat dengan peran instrumen demung dalam gamelan atau pesan kebingungan yang disampaikan oleh pupuh tersebut. 



Pupuh Jurudemung

Rasa Kaduhung

Bongan diri popohoan,

nuturkeun pangajak napsu,

lir anu teu éling,

henteu ngawaro papatah,

antukna jadi kaduhung.


Karasana nya ayeuna,

dijarauhan ku batur,

taya anu nolih,

tamaha bongan sorangan,

tadina hirup adigung.


Ka batur resep ngahempas,

asa aing uyah kidul,

nu lain mah leutik,

sok ngarasa pangakangna,

bentik curuk balas nunjuk.


Nagaran Raja-Raja dina Wayang

Pupuh-Pupuh Séjénna :

Asmarandana

Dangdanggula

Kinanti

Pupuh Sinom

Balakbak

Durma

Gambuh

Gurisa

Ladrang

Lambang

Magatru

Maskumambang 

Mijil

Pangkur

Pucung

Wirangrong



Pupuh Juru Demung 

Watek : Kaprihatinan, Kaduhung

Jumlah Padalisan: 8 Padalisan

Guru wilangan & Guru lagu: 8-a, 8-u, 8-u, 6-i, 4-i, 6-i, 8-a, 8-u.



Conto Lirik Jurudemung

Mungguh nu hirup di dunya

Ku kersaning anu agung

Ku kersaning anu agung

Geus pinasti panggih

Geus pinasti

Geus pinasti panggih

Jeung dua rupa perkara

Senang paselang jeung bingung 



Ladrang Juru Demung (pelog 6)

Bk : -535 61'65 -535 61'65 1'2'1'6 532(3)


Lombo :

 - 2 - 3 - 6 - 5 - 3 - 5 - 6 - 5

 - 3 - 5 - 6 - 5 1216 532(3)

ompak :

523- 3635 3535 6165

3535 6165 1216 532(3)

ngelik :

11-- 1312 561- 1312

561- 1312 3353 212(1)

561- 1312 561- 1312

561- 1312 3353 212(1)

23-5 2353 5676 5323

5653 2126 1216 532(3)



Watek Pupuh Juru Demung 

Menjelaskan rasa kebingungan (kabingung) atau kesulitan dengan suatu hal yang harus dikerjakan (pilakueun).

Pola guru wilangan dan guru lagu: 8-a, 8-u, 8-u, 6-i, 4-i, 6-i, 8-a, 8-u.

Pupuh juru demung ini memiliki 8 padalisan.



Contoh Pupuh Juru Demung Mungguh Nu Hirup

Mungguh nu hirup di dunya (8-a)

Ku kersaning anu agung (8-u)

Ku kersaning anu agung (8-u)

Geus pinasti panggih (6-i)

Geus pinasti (4-i)

Geus pinasti panggih (6-i)

Jeung dua rupa perkara (8-a)

Senang paselang jeung bingung (8-u)


Mungguh hirup di alam dunya

Ku kersaning anu agung

Geus pinasti bakal panggih

Suka bungah jeung kasedih

Dua rupa nu tumiba

Sakabeh jalma di dunya

Senang patumbu jeung bingung

Eta geus tangtu kasorang.

Pupuh Juru Demung Adigung

Lolobana mungguh jalma

Embung hina hayang agung

(Embung hina hayang agung)

Hayang hirup mukti

(Hayang hirup)

(Hayang hirup mukti)

Tapina embung tarekah

Tinangtu mo bakal nanjung



Juru Demung

Ni ajeng mring gandhok wetan

Wus panggih lan rara mendut

Alon wijile kang wuwus

Heh Mendut pamintanira

Adhedhasar adol bungkus

Wus katur sarta kalilan

Dening jeng Kyai Tumenggung



Juru demung

Mungguh nu hirup di dunya (8-a)

Ku kersaning anu agung (8-u)

Geus pinasti panggih (6-i)

Jeung dua rupa perkara (8-a)

Senang paselang jeung bingung (8-u)


Mun pinanggih jeung kasusah

Omat kalakuan rék nguluwut

Pasrahkeun ka Gusti

Ihtiar kalakuan ancik

Neda kurnia Nu Agung

Mangga atuh geura di undeur wae di dieu sora suling na haratis




Juru Demung

Artist : Pupuh Sunda

Mungguh nu hirup di dunya

Ku kersaning Anu Agung

Ku kersaning Anu Agung

Geus pinasti panggih

Geus pinas

tigeus pinasti panggih

Jeung dua rupa perkara

Senang paselang jeung bingung.




PUPUH JURU DEMUNG

Laras : Madenda/Nyorong

Surupan : 4 = Tugu


BEBAS WIRAHMAH

Mungguhnu hirup didunya

Kukersaning kunu agung

Ku ker saning kunu agung

Ges pinas ti panggih

Ges pinas ti

Ges pinas ti panggih

Jeung dua rupa perkara

Senang pa selang jeung bingun



TANDAK/PANAMBAH  : JURU DEMUNG

Gerakan  :  Sedeng

Mungguh hirup di alam dunya

Ku ker saning ku kawasa

Ges pinasti bakal panggih

Suka bungah jeung ka sedih

Dua rupa nutu miba

Kakabeh jalma di dumya

Senang patumbu jeung bingung

Eta gas tangtu ka sorang


Sumpama hayang senang kudu usaha berjuang

Dina laku lampah jujur

Tong di barung ku takabur

Pareng panggih jeung kasusah

Kana kadar kudu pasrah

Ulah petot nya ihktiar

Dibarung hate nu janglar



JURU DEMUNG

Laras     : Pelog Liwung

Embat   : Irama Merdeka


Mung – guh nu hi – rup di dun – nya

Ku ker – sa – ning a – nu A – gung

Ku ker – sa – ning a – nu A – gung

Geus pi – nas – ti pang – gih

Geus pi – nas – ti

Geus pi – nas – ti pang – gih

Jeung du – a ru – pa per – ka – ra

Se – nang pa – se – lang jeung bi – ngung



PANAMBIH PUPUH JURUDEMUNG

Laras            : Pelog Liwung

Gerakan        : Sedeng

Surupan        : 4 = T

Sanggian      : H.M. Yusuf Wiradiredja


Di – du – nya pa – pa – sa – ngan

Hi – ji buk – ti nu geus tang – tu

Hi – ji buk – ti geus tang – tu

Pinasti yang wi – di

Ti i – la – hi pinas – ti yang wi – di

Nyata – na jiwa ra – ga

Cip – ta – ning Gus – ti nu A – gung



Puisi Juru Demung

dua puluh satu kuda jadi rangka pada lagu-lagu yang beku. dan di dengung terakhir juru demung, aku tahu, tak akan ada lagi yang bertanya. sebab perjalanan semakin tak terduga. tapi magrib telah raib, dan kita saksikan baginda menjelma saka di setiap gatra asmaradana.


hanya sisa nyala-bara renjana dan telapak tangan. lalu gerhana terbuka, mengirimkan serentetan


dada pada pepohonan. bila esok hari pada peta

ada api yang menyala, laki-laki itu tidak akan

kembali, karena ia tak percaya diri lagi.


 


Imajiner Nuswantoro 



Post a Comment

0Comments
Post a Comment (0)